Officieel rapport van de gemeente Amsterdam (Dienst van het Marktwezen). 17 april 1939. Marktopzichter (Amsterdam). De Heer Bedryfschef v/h Marktwezen. № 2/B/61/M. 1939 20/4

R A P P O R T.

De kooper L.Kriller, oud 34 jaar, wonende Groen van Prinste-
rerstraat 49 moet blykens bygaand schryven van de Nederl. Groenten-
en Fruitcentrale aantoonen dat hy in de jaren 1937 en 1938 stapel-
groenten en "vroege aardappelen" heeft verhandeld. Hy noemde in
dat verband den aardappelgrossier Greidanus, die hem deze artikelen
in 1937 en 1938 geleverd zou hebben. Greidanus bevestigde dit en
heeft rapporteur bygaand uittreksel uit zyn boeken ter hand ge-
steld. Hieruit blykt dat hy op bepaalde oogenblikken vroege
aardappelen en stapelgroenten aan Kriller heeft geleverd. Kriller
handelde in die jaren wegens het gemis van een erkenningskaart
niet het geheele jaar door. Verschillende perioden heeft hy
steun getrokken. Andere bewyzen dan die van Greidanus staan Kriller
niet ten dienste, aangezien zyn zaken slechts van beperkten omvang
waren. Momenteel bezit hy een erkenningskaart welke hem slechts
het recht geeft met aardappelen (dus uitgezonderd vroege aardappe-
len) te handelen.

Den Heer Bedryfschef Amsterdam, 17 April 1939
v/h Marktwezen. [Ondertekening]
Marktopzichter.

[Handgeschreven toevoeging onderaan:]
21/4 '39
2/B/61/2
3 Dit rapport betreft een onderzoek naar de arbeids- en handelsgeschiedenis van een kleine zelfstandige, L. Kriller. De kernpunten zijn:

• Bewijslast: Kriller moet tegenover de 'Nederl. Groenten- en Fruitcentrale' bewijzen dat hij in het verleden (1937-1938) in specifieke producten handelde. Dit is waarschijnlijk nodig om in aanmerking te komen voor een uitbreiding van zijn huidige handelsvergunning.
• Economische status: Uit het document blijkt dat Kriller een kleine handelaar was ("beperkten omvang") die niet het hele jaar door kon werken. Het feit dat hij "steun heeft getrokken" (een werkloosheidsuitkering) in de tussenliggende perioden, typeert de economische kwetsbaarheid van kleine handelaren in de late jaren '30.
• Regulering: Er is sprake van een strikt vergunningenstelsel via de "erkenningskaart". Op het moment van schrijven mag hij wel in gewone aardappelen handelen, maar niet in de winstgevendere "vroege aardappelen". De administratieve controle op wie wat mag verhandelen is zeer gedetailleerd. Dit document stamt uit april 1939, de periode vlak voor de Tweede Wereldoorlog en aan het eind van de economische crisis van de jaren '30. In deze tijd was de Nederlandse overheid begonnen met het sterk reguleren van de landbouw en handel via diverse 'Centrales' (zoals de genoemde Groenten- en Fruitcentrale), voortvloeiend uit de Landbouwcrisiswet van 1933.

Deze bureaucratie was bedoeld om de markt te ordenen, prijzen te stabiliseren en de kwaliteit te waarborgen, maar het vormde ook een grote hindernis voor kleine, onafhankelijke handelaren die moesten vechten voor hun erkenning en bestaansrecht. Het rapport geeft een inkijkje in hoe de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam functioneerde als controle-orgaan voor de handel op de Amsterdamse markten (zoals de Centrale Markthallen).