Ambtelijk rapport/proces-verbaal. 28 mei 1940. Een controleur (waarschijnlijk de heer Opheij). Inspecteur de Haan (gevestigd aan de Marnixkade 72). (Marges en kopteksten)
Inschrijven 03/6 40
Nº 72/49/1 M.1940 29/5
Opzoeken 29-5-40 deller

Rapport

Hedenmorgen trof ik +- 11.25 uur v.m. aan, op de Lijnbaansgr: voor perceel 33. P.C. Kraaymolen. Bij controle zijner ventvergunning constateerde ik, dat hij in West mag venten en niet in Centrum. Toen ik hem daarom Proces Verbaal aanzegde, trad hij zeer ruw tegen mij op. Hierdoor ontstond een groote volksoploop. Hij ging, alhoewel ik hem naar West verwees toch door met verkoopen. Ik heb hem toen door politie laten verwijderen, +- 25 min: later trof ik hem weer in Centrum aan. Ook nu weer verwees ik hem naar West. Hij bleef ook nu weer staan, en zeide mij: "Ik ga morgen naar Dokter v.d. Laan, en blijf jij nu maar schrijven hoor. Hitler zal wel heel gauw een einde aan je baantje maken." Ik verzoek u beleefd, deze man over zijne onhandelbaarheid te willen onderhouden.

Aan den Heer
Inspecteur de Haan.
Marnixskade 72.

1. 1. 1940.
      Opheij [?]
      Contrôleur

(Aantekeningen onderaan)
Ernstig onderh. [onderhoud] To de Vries.
3-6-40 deller Het document beschrijft een incident tussen een gemeentelijk controleur en een straatventer genaamd P.C. Kraaymolen. De venter beschikt over een vergunning voor stadsdeel West, maar wordt betrapt op de Lijnbaansgracht (Centrum). De situatie escaleert wanneer de venter weigert te vertrekken, agressief wordt en een volksoploop veroorzaakt, waarna de politie eraan te pas moet komen.

De kern van het rapport ligt in de verbale dreiging van de venter. Hij beroept zich op de nieuwe politieke machthebbers om de ambtenaar te intimideren. De uitspraak dat Hitler "een einde aan je baantje" zal maken, getuigt van de directe impact van de bezetting op de sociale orde en het gezag van lokale ambtenaren. De datum van het rapport, 28 mei 1940, is cruciaal voor het begrip van de tekst. Dit is slechts dertien dagen na de Nederlandse capitulatie aan nazi-Duitsland. De bezetting was nog kernvers en de verhoudingen op straat begonnen direct te verschuiven. Burgers die ontevreden waren met de geldende regels of ambtenarij, zagen de komst van de nazi's soms als een kans om de gevestigde orde te tarten.

De verwijzing naar "Dokter v.d. Laan" duidt mogelijk op een poging om connecties met invloedrijke personen te suggereren. Dit document is een historisch voorbeeld van "alledaags verzet" of opportunisme in de eerste weken van de bezetting, waarbij de dreiging met de nieuwe bezetter als wapen in een civiel conflict werd gebruikt.