Handgeschreven rapport van een marktinspecteur. 20 juli 1942. aan den opbergher
Rapport. 222428-74
J. Schilders (Holywoord)
plaats Mosplein n/d
vischmarkt no 56 is tot op
heden nog niet op zijn plaats
verschenen.
Deze Schilder is per kennis-
geving intrekking plaats
no 326 / per 10 Juli 1942
de plaats afgenomen wegens
marktgeld schuld. De vraag
is nu waar laat deze Schilder
zijn toewijzing fisch. Men
zegt in de winkel van zijn broer
v.d. Haddenweg. Is dit accoord.
Aan den Heer Amsterdam
Inspecteur. 20 Juli 1942.
Bijlsma Dit document is een ambtelijk rapport over een marktkoopman genaamd J. Schilders (met de toevoeging 'Holywoord', mogelijk een bedrijfsnaam of bijnaam). Hij had een standplaats (nummer 56) op de vismarkt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. Uit het rapport blijkt dat hij niet meer op de markt verschenen is.

Vanwege een schuld aan marktgeld is zijn vergunning per 10 juli 1942 officieel ingetrokken. Het kernpunt van de inspecteur is de vraag waar Schilders nu zijn "toewijzing fisch" (visquota) laat. Er is een vermoeden dat hij de vis verkoopt via de winkel van zijn broer aan de Van der Pekstraat (in de tekst geschreven als 'v.d. Haddenweg', wat waarschijnlijk een verschrijving of specifieke lokale aanduiding is, alhoewel de Van der Pekbuurt nabij het Mosplein ligt). De inspecteur vraagt zijn overste of deze gang van zaken akkoord is. Het rapport dateert van juli 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van schaarste en een streng distributiesysteem. Vis was, net als veel andere levensmiddelen, op de bon. De "toewijzing" waarover gesproken wordt, was essentieel voor de handel.

Handel buiten de officiële kanalen om (zoals de marktstandplaats) kon worden gezien als zwarte handel, wat streng werd gecontroleerd en bestraft door de bezetter en de gecontroleerde Nederlandse instanties. De controle op marktkooplieden was in deze jaren extra scherp, niet alleen vanwege de distributie maar ook vanwege de uitsluiting van Joodse kooplieden van de markten, hoewel daar in dit specifieke rapport geen directe melding van wordt gemaakt. De bureaucratische toon illustreert de strikte handhaving van regels in een tijd van schaarste. J. Schilders