Archief 745
Inventaris unknown_deel
Pagina 120
Dossier 1
Stadsarchief

Brief op officieel briefpapier.

18 februari 1942. Van: Joodsche Raad voor Amsterdam (Medisch Adviseur S. Spijer). Aan: Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken, afdeling Tewerkstelling Joodsche Arbeiders (Galerij).

Origineel

Brief op officieel briefpapier. 18 februari 1942. Joodsche Raad voor Amsterdam (Medisch Adviseur S. Spijer). Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken, afdeling Tewerkstelling Joodsche Arbeiders (Galerij). [Briefhoofd]
JOODSCHE RAAD VOOR AMSTERDAM VOORZITTERS: A. ASSCHER EN PROF. Dr. D. COHEN

TELEFOON 55003, 55136, 54970
POSTGIRO [zwart balkje] 417242

[Kader linksboven]
Bij Uw antwoord te vermelden: { AFD. IX Med.z / REF. K.

AMSTERDAM-C., 18 Februari 1942.
NIEUWE KEIZERSGRACHT 58

4 bijlagen.

[Stempel in blauw/paars:]
Afd. Gem. Werkverruiming M. S.
No. J 666 D Ingekomen: 19 FEB 1942

[Body tekst]
Betreffende eenige personen mij opgegeven bij Uw schrijven dd. 13 Febr. 11. No. 4051 A WvSz ( J ), was U reeds een definitieve beslissing toegezonden. Ik laat deze hieronder nog eens volgen.

[In de kantlijn bij de namen staan handgeschreven initialen "H" in rood potlood en blauwe aantekeningen "reeds genoteerd"]

L. KOOPMAN, geb. 22 Juli 1913, wonende Ben Viljoenstraat 2/2
geschikt voor zwaar werk.

M. POOL, geb. 7 Febr. 1900, wonende Retiefstraat 45/1
voorloopig 3 maanden ongeschikt, dan herkeuring.

S. WERKKHEIM, geb. 2 Sept. 1923, wonende Lange Houtstraat 43/1
geschikt voor zwaar werk.

L. KOOL, wonende Tugelaweg 84/1.
In verband met de gezondheidstoestand van zijn vrouw, voorloopig nog niet uitzenden.

De mij toegezonden bescheiden op deze gevallen betrekking hebbende, sluit ik hierbij in.

[Onderaan rechts:]
Hoogachtend,
[Handtekening S. Spijer] ( S. Spijer )
Medisch Adviseur

[Onderaan links, tabel-stempel met rode strepen:]
Algemeene zaken | Kennisneming
Oproeping | Behandeling
W.V. Gemeente | Rapport
W.V. Noordholland
W.V. Gelderland
W.V. Utrecht
[doorgehaald] Buit...
Boekhouding

[In rood potlood een grote letter 'J' en een schuine streep door de tabel]

Aan het Gem. Bureau voor Sociale Zaken
afd. Tewerkstelling Joodsche Arbeiders
GALERIJ.

[Linksonder in de hoek:] K 249 Dit document is een administratieve correspondentie tussen de Medische Dienst van de Joodsche Raad en het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken in Amsterdam. De kern van de brief is de medische keuring van vier Joodse mannen voor de tewerkstelling.

De medisch adviseur, S. Spijer, bevestigt eerdere beslissingen over de inzetbaarheid van deze mannen:
1. Koopman en Werkkheim worden "geschikt voor zwaar werk" bevonden.
2. Pool is tijdelijk medisch ongeschikt voor drie maanden.
3. Kool krijgt uitstel van uitzending vanwege de medische toestand van zijn vrouw (sociale/medische indicatie).

De diverse stempels en handgeschreven aantekeningen wijzen op een bureaucratisch proces waarbij de informatie werd verwerkt door de afdeling Gemeentelijke Werkverruiming (WvSz). De grote rode 'J' onderaan is een typerend kenmerk op documenten uit deze periode die betrekking hadden op Joodse burgers. De datum van de brief, 18 februari 1942, is cruciaal. Nederland was bezet door nazi-Duitsland. De Joodsche Raad was in 1941 door de bezetter ingesteld om de Joodse gemeenschap te controleren en opdrachten van de nazi's uit te voeren.

In het begin van 1942 intensiveerde de bezetter de dwangarbeid voor Joodse mannen via de "Werkverruiming". Dit begon vaak met tewerkstelling in werkkampen binnen Nederland (zoals in de noordelijke provincies voor ontginning). Hoewel dit in de brief nog wordt gepresenteerd als een sociale/medische keuring voor werk, was dit systeem de opmaat naar de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen die in de zomer van 1942 zouden beginnen.

De vermelding "GALERIJ" verwijst naar de locatie van de afdeling tewerkstelling in het stadhuis van Amsterdam (toen gevestigd aan de Oudezijds Voorburgwal). S. Spijer, de ondertekenaar, was een Joodse arts die voor de Raad werkte; veel medewerkers van de Raad probeerden door middel van medische afkeuringen of uitstel (zoals bij Pool en Kool) mensen zo lang mogelijk uit de kampen te houden, hoewel de marges hiervoor steeds kleiner werden.

Samenvatting

Dit document is een administratieve correspondentie tussen de Medische Dienst van de Joodsche Raad en het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken in Amsterdam. De kern van de brief is de medische keuring van vier Joodse mannen voor de tewerkstelling.

De medisch adviseur, S. Spijer, bevestigt eerdere beslissingen over de inzetbaarheid van deze mannen:
1. Koopman en Werkkheim worden "geschikt voor zwaar werk" bevonden.
2. Pool is tijdelijk medisch ongeschikt voor drie maanden.
3. Kool krijgt uitstel van uitzending vanwege de medische toestand van zijn vrouw (sociale/medische indicatie).

De diverse stempels en handgeschreven aantekeningen wijzen op een bureaucratisch proces waarbij de informatie werd verwerkt door de afdeling Gemeentelijke Werkverruiming (WvSz). De grote rode 'J' onderaan is een typerend kenmerk op documenten uit deze periode die betrekking hadden op Joodse burgers.

Historische Context

De datum van de brief, 18 februari 1942, is cruciaal. Nederland was bezet door nazi-Duitsland. De Joodsche Raad was in 1941 door de bezetter ingesteld om de Joodse gemeenschap te controleren en opdrachten van de nazi's uit te voeren.

In het begin van 1942 intensiveerde de bezetter de dwangarbeid voor Joodse mannen via de "Werkverruiming". Dit begon vaak met tewerkstelling in werkkampen binnen Nederland (zoals in de noordelijke provincies voor ontginning). Hoewel dit in de brief nog wordt gepresenteerd als een sociale/medische keuring voor werk, was dit systeem de opmaat naar de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen die in de zomer van 1942 zouden beginnen.

De vermelding "GALERIJ" verwijst naar de locatie van de afdeling tewerkstelling in het stadhuis van Amsterdam (toen gevestigd aan de Oudezijds Voorburgwal). S. Spijer, de ondertekenaar, was een Joodse arts die voor de Raad werkte; veel medewerkers van de Raad probeerden door middel van medische afkeuringen of uitstel (zoals bij Pool en Kool) mensen zo lang mogelijk uit de kampen te houden, hoewel de marges hiervoor steeds kleiner werden.