Dienstmededeling/Circulaire van de Gemeente Amsterdam (Dienst der Sociale Zaken). 16 januari 1942. [Linksboven, handgeschreven in potlood:]
385
42
434
KbW

[Rechtsboven, handgeschreven in rood:]
K

[Rechtsboven, getypt:]
16 Januari 1942

[Geadresseerde, getypt:]
Aan de Voorzitters der N.I. Wijkafdeelingen,
ALHIER.

[Handgeschreven toevoegingen naast geadresseerde:]
3 ex. M v Delft
/ n [onleesbaar]

[Body tekst:]
Hiermede bericht ik U, dat de afdeeling "J" (uitsluitend ter behandeling van de Joodsche gesteunden) met ingang van Maandag 19 Januari a.s. is gevestigd:
Nieuwe Kerkstraat 126.
De voorloopige telefonische aansluitingen zijn:
55657 Hoofd Afdeeling
55708 Administratie
55580 } Buitendienst-
55426 } ambtenaren

[Ondertekening, getypt:]
DE DIRECTEUR VOOR SOCIALE ZAKEN,

[Onderaan, handgeschreven in zwarte inkt:]
Rapporten 55892 Dit document is een administratieve kennisgeving van de Directeur van de Dienst voor Sociale Zaken aan de voorzitters van de Nederlands-Israëlitische (N.I.) Wijkafdelingen. De kern van de boodschap is de verhuizing van de speciaal ingerichte "Afdeeling 'J'".

• Afdeeling 'J': De toevoeging tussen haakjes "(uitsluitend ter behandeling van de Joodsche gesteunden)" maakt expliciet dat de afdeling was ingericht voor de administratie en zorg rondom Joodse burgers die afhankelijk waren van financiële steun (sociale bijstand).
• Segregatie: De letter 'J' en de centralisatie van deze specifieke groep getuigen van de toenemende bureaucratische scheiding tussen de Joodse en niet-Joodse bevolking tijdens de bezetting.
• Logistiek: De verhuizing vindt plaats op maandag 19 januari 1942. Er worden direct vier telefoonnummers verstrekt voor de verschillende onderdelen (hoofd, administratie en buitendienst), wat duidt op een omvangrijke operatie met veel personeel.
• Archivering: De verschillende handgeschreven nummers en de rode 'K' bovenin suggereren dat dit document door meerdere handen is gegaan binnen het gemeentelijk archief- of administratiesysteem. Dit document stamt uit een kritieke fase van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Januari 1942 was de maand waarin de nationaalsocialistische vervolging van de Joden een nieuwe, meer gecoördineerde fase inging (mede door de Wannseeconferentie op 20 januari).

De verhuizing van Afdeling 'J' naar de Nieuwe Kerkstraat 126 is veelzeggend. Deze straat lag in het hart van de oude Joodse buurt van Amsterdam. Door de Joodse sociale dienstverlening hier te concentreren, werd de afzondering van de Joodse gemeenschap vergemakkelijkt.

De "N.I. Wijkafdeelingen" verwijzen naar de wijkafdelingen van de Joodse gemeente, die op dat moment nauw moesten samenwerken met de door de bezetter ingestelde Joodse Raad. De "gesteunden" waren kwetsbaar omdat zij voor hun overleven direct afhankelijk waren van de overheid. Door deze groep apart te registreren en te huisvesten, kreeg de bezetter (via de gemeentelijke diensten) een nog strakker overzicht van de Joodse bevolking voor latere deportaties.