Administratief register / presentielijst van dwangarbeid.
Origineel
Administratief register / presentielijst van dwangarbeid. Ongedateerd, maar op basis van context en geboortedata circa 1942. Koppen (voor zover leesbaar):
NIEUWE MEER | Reden, waarom onderstaande arbeiders niet werken
Naam | Voornamen | geb. datum | Adres | Beroep | [Diverse administratieve kolommen m.b.t. GAB, dokters, ziekte] | Diversen
| Naam | Voornamen | Geb. datum | Adres | Beroep | Diversen / Notities |
|---|---|---|---|---|---|
| Uijtterubbe | Samuel | 16.9.02 | Amstel 137 II | Diamantbew. | 11/9 n. aangekomen |
| Balk | Isaac | 23.7.01 | Swammerdamstr 14 II | " bew. | niet vertrokken |
| Barentsz | Maurits | 2.5.95 | Marcusstr 7 III | " " | ander werk niet vertrokken |
| de Beer | Abraham | 15.9.97 | Topaasstr 15 I | Diam. Slijper | niet vertrokken |
| Bos | Benno | 31.3.00 | Rolitshstr 26 I | " bew. | 9/9 niet op werk |
| Cohen | Israël | 10.10.79 | v. Woustr 31 II | los arb. | [x bij ziek] niet aangekomen |
| Branan Bravo | Jacob | 27.3.10 | Iepenweg 25 I | chauffeur | niet aangekomen |
| Canes | Joseph | 15.3.11 | 3e Oosterparkstr 67 II | venter | [x bij ziek] |
| Casantto | Abraham | 19.9.11 | Veerstraat 25 I | Glaszetter | ander werk |
| Cohen | Joseph | 12.3.00 | Westergasthuistr 15 I | Vertr. | 12/9 bij opw. JAB |
| Elsas | Abraham | 13.7.01 | de Wittenkade 37 I | los arb. | 11/9 niet aangek. |
| Frank | Aäron | 29.12.02 | Rapenburgerstr 65 I | Diamantbew. | niet aangekomen |
| Goudsmit | Salomon | 19.12.91 | Oosterlangsgr 43 I | hand. bew. | [x bij ziek] |
| Groenteman | Eliazer | 20.10.91 | B. Telpustr 16 II | Diamantbew. | niet aangekomen |
| Halberstadt | Abraham | 19.11.00 | Palemb. str 8 II | Los arb. | 11/9 n. aangekomen |
| Hartog | Simon | 17.1.01 | Castillonstr 15 II | Diamantbew. | [x bij ziek] |
| Haspelsteen | Hartog | 20.9.01 | Slingerbeekstr 16 II | " | 10/9 niet op werk |
| de Hond | Nathan | 1.1.92 | 2e Boerhavestr 12 I | Venter | |
| Izaks | Jacob | 15.12.92 | Muidergracht 107 I | " | |
| de Jong | Abraham | 15.10.79 | Krugerstraat 29 II | " | |
| Kloot | Jacob | 5.12.07 | Iepenweg 24 II | Venter | Werk V.E.W. |
| Koopman | Hartog | 29.1.11 | 1e Boerhavestr 92 II | " | [x bij ziek] |
| de Mar | Wolf | 17.10.00 | 1e Wouwermanstr 60 II | Diamantbew. | niet aangekomen |
| Kollem | Ananias | 2.7.93 | Ruiktstr 55 I | " | " |
| Kopps | Mozes | 25.12.78 | Ingeloweg 95 II | " | " |
| Leijdesdorff Amstel | Mozes | 24.5.11 | Rapenburgerstr 122 | los arb. | " |
| Lopes Cardozo | Michel | 13.2.02 | Vilamuestr 60 II | Diamantbew. | " |
| Moerel | David | 3.1.70 | Th. de Boerstr 5 III | " Slijper | " |
| Park | Abraham | 30.1.90 | Iepenplein 3 I | " | [x bij ziek] |
| Sterke | Samuel | 10.2.96 | Lange Niezel 26 II | los arb. | |
| Peper | Meijer | 6.9.02 | Kemperstr 25 III | Diam. Slijper | [x bij ziek] |
| Polak | Maurits | 23.9.90 | Nwe Achtergr 97 I | Slager | 20/9 niet aangek. |
| Polak | David | 30.8.90 | Rapenburgerstr 50 I | Koopman | [x bij ziek] |
| Polak | Samuel | 6.1.87 | Krugerplein 27 I | " | 21/9 niet aangek. |
| Queneder | Levie | 10.12.70 | Lepelstr 27 II | Diamantbew. | [x bij ziek] |
| IJmappel | Mozes | 25.11.03 | Boterstr 39 II | " bew. | [x bij ziek] |
De belangrijkste kenmerken zijn:
1. Samenstelling: De lijst bevat uitsluitend mannen, voornamelijk geboren tussen 1870 en 1911. De namen en de adressen (buurten zoals de Jodenbuurt en de Transvaalbuurt in Amsterdam) wijzen erop dat dit een registratie van Joodse mannen betreft.
2. Beroepen: Er is een hoge concentratie van diamantbewerkers (slijpers, verstellers), venters en losse arbeiders. Dit weerspiegelt de sociaaleconomische structuur van de Joodse bevolking in Amsterdam in die tijd.
3. Verzuimredenen: De rechterkant van het document bevat kolommen voor medische redenen ("dokters attest", "ziek uitk. C.3"). Veel mannen zijn gemarkeerd met een 'x' in de kolom voor ziekte of onderzoek. In de kolom "Diversen" staan aantekeningen als "niet aangekomen", "niet vertrokken" of "ander werk".
4. Administratieve context: De verwijzingen naar het GAB (Gemeentelijk Arbeidsbureau) tonen aan dat dit een officieel overheidsproces was. Het document dateert hoogstwaarschijnlijk uit de periode 1941-1942 tijdens de Duitse bezetting van Nederland. "Nieuwe Meer" verwijst naar een van de locaties voor de zogenaamde 'Werkverruiming' (later de Joodse werkkampen).
In januari 1942 begonnen de bezetter en de Nederlandse arbeidsbureaus met het grootschalig inzetten van Joodse werklozen in werkkampen in Noord- en Oost-Nederland, maar ook dichter bij Amsterdam zoals bij de Nieuwe Meer. Dit was een bewuste strategie om Joodse mannen te isoleren van hun families en hen te concentreren, als voorstadium van de deportaties naar de vernietigingskampen die in de zomer van 1942 op gang kwamen.
Dergelijke lijsten werden dagelijks bijgehouden om de controle op de Joodse bevolking te maximaliseren. Een 'ziekmelding' was vaak een van de weinige legale manieren om uitstel van tewerkstelling (en daarmee deportatie) te verkrijgen, wat de vele 'x'-tekens in de medische kolommen verklaart. Het document vormt een tastbaar bewijs van de bureaucratische voorbereiding van de Holocaust in Nederland. B. Telpustr