Ambtelijke notitie/memo op grijs doorslagpapier. Gedateerd tussen 11 oktober 1943 en 16 oktober 1943. Zie brief nr. 26/II/1 N 437/9
Verzoek betr. assistentie
en vervangen van
Mw Ysbrandy geb. Damen
Ysbrandy werkt thans in
Duitschland, echtgenoote
verwacht baby
Schaveleger is een vriend
van Ysbrandy en wil
de zaken van Y. waarnemen
ten bate van gezin van Y.
dus zonder vergoeding.
Geniet nog pensioen van
marine (f 2107.- per jaar.)
Handel in huishoudelijke
artikelen.

[Toegevoegde ambtelijke kanttekeningen:]
* (Links, in inkt): M.i. geen bezwaar, 11-10-43 [de Huy]
* (Rechts, in potlood/inkt): Mevr. J.W. Ysbrandy Rustenburgerstr 28 I (KvKoophandel) (26/165/2 '35 ambt.)
* (Onderaan links, in potlood): modelbriefje doch uiterlijk tot 26/II/2
* (Midden, in blauw potlood): Nu accoord?
* (Onderaan rechts, in rood): Vergunning voor een half jaar D. 16/10 43 De notitie beschrijft een nijpende situatie van een Amsterdams gezin tijdens de bezetting. De heer Ysbrandy is afwezig omdat hij in Duitsland werkt (zeer waarschijnlijk in het kader van de gedwongen Arbeitseinsatz). Zijn echtgenote, die de handel in huishoudelijke artikelen voert, is hoogzwanger ("verwacht baby") en kan de zaak niet voortzetten.

Een familievriend, de heer Schaveleger, biedt aan om de zaak onbezoldigd ("zonder vergoeding") waar te nemen om het inkomen van het gezin veilig te stellen. Uit de aantekeningen blijkt dat het gezin ook een pensioen van de Koninklijke Marine ontvangt, wat duidt op een militaire achtergrond van de echtgenoot.

De verschillende kleuren inkt en handschriften tonen het ambtelijke proces: van een eerste advies ("geen bezwaar") op 11 oktober naar een uiteindelijke beslissing voor een tijdelijke vergunning van zes maanden op 16 oktober. Dit document illustreert de sociale en economische ontwrichting in Nederland in 1943. Door het wegvoeren van mannen voor de Duitse oorlogsindustrie moesten vrouwen vaak alleen de kost verdienen of familiebedrijven runnen. In dit specifieke geval zorgde de combinatie van de Arbeitseinsatz en zwangerschap voor een onhoudbare situatie die ambtelijke tussenkomst vereiste.

De strikte regulering van de handel door de bezetter betekende dat zelfs een vriendendienst (het tijdelijk waarnemen van een nering) officieel goedgekeurd moest worden door instanties zoals de Kamer van Koophandel of de distributie-autoriteiten. De Rustenburgerstraat 28 I in de Pijp was destijds een typische volksbuurt waar veel kleine neringen gevestigd waren.