Marie Jansen.
№ 27/107/3 M. 1939 10/11

Rapport

Op Donderdag 9 November 1939
des. v. m. omstreeks 11 uur, 45 minuten bevond
ik mij onopgemerkt op de vischmarkt aan de
Ten Katestraat, en hoorde dat de pth: Marie
Jansen met luider stem de navolgende
woorden schreeuwen:
"Wij wegen met gelijke schalen, koopt
"hier visch dan behoef je niet naar het
"gasthuis om je maag leeg te laten pompen."

Amsterdam 9 November 1939
[Onleesbare handtekening/paraf] Dit handgeschreven rapport is opgesteld door een ambtenaar of politieagent die toezicht hield op de markt. De rapporteur merkt op dat hij "onopgemerkt" aanwezig was, wat duidt op een vorm van surveillance in burger.

De kern van de rapportage is de marktkreet van Marie Jansen. Haar uitspraak is tweeledig:
1. Betrouwbaarheid: "Wij wegen met gelijke schalen" suggereert dat zij eerlijke gewichten gebruikt, een directe sneer naar concurrenten die mogelijk met de weegschaal sjoemelden.
2. Kwaliteit: De bewering dat men van haar vis niet naar het "gasthuis" (ziekenhuis) hoeft om de maag te laten leegpompen, is een zware beschuldiging aan het adres van andere visverkopers. Ze insinueert hiermee dat de waar van anderen bedorven is of voedselvergiftiging veroorzaakt.

Het document gebruikt de destijds gangbare spelling (zoals "visch") en formele afkortingen zoals "des. v. m." (des voormiddags, oftewel in de ochtend). De afkorting "pth:" voor haar naam is minder gangbaar, maar zou kunnen staan voor "personage" of een specifieke juridische aanduiding voor de beklaagde. Het incident vindt plaats in november 1939. Nederland verkeerde in de periode van de mobilisatie (vóór de Duitse inval in mei 1940). In tijden van economische spanning en beginnende schaarste was de controle op eerlijke handel en volksgezondheid op markten zeer strikt.

De Ten Katemarkt in Amsterdam-West was een drukke plek waar marktkooplieden fel met elkaar concurreerden. Het schreeuwen van dergelijke beledigende of paniekzaaiende leuzen over de volksgezondheid werd gezien als een overtreding van de marktverordening of een verstoring van de openbare orde. Dit rapport diende waarschijnlijk als basis voor een boete of een tuchtrechtelijke maatregel tegen Marie Jansen.