Getypte zakelijke brief op briefpapier met gedrukte kop, inclusief handgeschreven aantekeningen op de achterzijde (links afgebeeld). 14 februari 1917. K. Wagenaar Gzn., Groothandel in Groenten & Fabriek van Gezouten Groenten. De Weled. Heer C.B. Claassen, Directeur Marktwezen, Amsterdam. [Briefhoofd]
Opgericht 1875 (Holland)
K. Wagenaar Gzn. Broek op Langendijk - Warmenhuizen
Groothandel in Groenten
Fabriek van Gezouten Groenten
Telegramadressen: K. Wagenaar, Broek op Langendijk. Telefoon Interc. No. 4.
K. Wagenaar, Warmenhuizen. Telefoon Interc. No. 6.
[Logo]
Fabriek onder voortdurend toezicht van het Laboratorium voor chemisch en microscopisch onderzoek van Dr. Van Hamel Roos & Harmens, adviseurs van scheikundige en hygiënische zaken van het Huis van H. M. de Koningin, die gemachtigd zijn op willekeurige tijden de fabriek en hare producten aan een onderzoek te onderwerpen en de resultaten daarvan ter kennis van het publiek te brengen.

[Brieftekst]
Broek op Langendijk, 14 Februari 1917
Warmenhuizen,

Den Weled Heer C.B. Claassen
Directeur Marktwezen
Amsterdam.

Mijnheer,
In antwoord op Uw schrijven het volgende;
Dirk Paarlberg is iemand die reeds gedurende jaren een harde strijd om het bestaan heeft moeten voeren. Hij heeft een groot gezin, waarvoor hij, zoover wij weten, tot heden steeds het dagelijksch brood heeft kunnen verdienen, alhoewel dit soms met groote moeilijkheden is gepaard gegaan, vooral eenige jaren terug bij het sukkelen en overlijden van zijn eerste vrouw.
Zoover wij weten heeft hij zijn geldelijke verplichtingen steeds nagekomen.
Levensgedrag is niets op aan te merken.
Wat zijn moraliteit als koopman betreft, is onze meening dat dit vrij goed is, alhoewel wij moeten erkennen dat sommige zaken vooral vroeger door hem minder coulant zijn afgehandeld.
Vertrouwende dat U dit antwoord als strikt vertrouwelijk zult beschouwen
verblijven wij
met de meeste hoogachting
K. Wagenaar Gzn. [handtekening]

[Handgeschreven aantekeningen op linkerzijde - fragmentarisch]
[...] Rode kool verzend [...]
[...] van Gent scheepje [...]
[...] op Rekening verkocht [...]
18 Feb 17 * Inhoud: De brief is een referentie of getuigenis betreffende de kredietwaardigheid en het morele karakter van Dirk Paarlberg. De afzender, Wagenaar, schetst een beeld van een hardwerkende man die ondanks persoonlijke tegenslagen (zoals het overlijden van zijn vrouw) altijd aan zijn verplichtingen heeft voldaan. Er wordt echter wel een kleine kanttekening geplaatst bij zijn vroegere zakelijke 'coulance' (soepelheid in de afwikkeling).
* Toon: De toon is formeel, eerlijk en enigszins beschermend. Het is duidelijk een antwoord op een officieel verzoek om inlichtingen door de Amsterdamse directeur van het Marktwezen, waarschijnlijk in het kader van een vergunningaanvraag of marktplaatsing.
* Status afzender: Het uitgebreide briefhoofd, met nadruk op de hygiënische controle en de band met het Koninklijk Huis, dient om de autoriteit en betrouwbaarheid van de firma Wagenaar te onderstrepen. Dit geeft extra gewicht aan de afgegeven referentie. * Historische context: De brief dateert uit februari 1917, midden in de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal was, heerste er schaarste en stond de distributie van voedsel onder streng toezicht. De bemoeienis van de Directeur Marktwezen van Amsterdam met een individuele handelaar uit de Langedijk past in dit beeld van gecontroleerde voedselvoorziening.
* Geografie: Broek op Langendijk stond (en staat) bekend om de groenteteelt, in het bijzonder de kool. De handgeschreven krabbels op de achterzijde over "rode kool" en "scheepjes" bevestigen de dagelijkse praktijk van de handel en het transport per schip vanuit de "Tuin van Europa" naar de steden.
* Sociaal-economisch: Het document biedt een inkijkje in het sociaal vangnet van die tijd; ondernemers waren afhankelijk van elkaars goede naam en morele steun om zaken te kunnen doen in de stad. Persoonlijk leed (het "sukkelen" van een echtgenote) had direct invloed op de zakelijke reputatie. C.B. Claassen K. Wagenaar M. de Koningin Marktwezen