Dienstbrief / Rapportage.
Origineel
Dienstbrief / Rapportage. 2 oktober 1918. [Linksboven]
MARKTWEZEN.
Hoofdbureau.
Afdeeling B.
Levensmiddelenvoorziening.
No. 5392 M.
1 Bijlage.
[Rechtsboven]
EXH 4/10 1918 N 2244 L.M.
AMSTERDAM, 2 October 1918.
Keizersgracht 756.
[Inhoud]
Naar aanleiding Uwer opdracht heb ik de eer U het volgende te berichten:
1⁰. De beteekenis van grossiers in aardappelen buiten de combinatie staande.
Ten einde een oordeel te kunnen vellen omtrent de beteekenis welke de personen als grossiers vertegenwoordigen, die meenen recht te hebben om als grossier te worden erkend omdat ze wel eens aardappelen ter markt aanvoerden, heb ik doen nagaan over welke materialen ze in normalen tijd beschikken en hoeveel personen ze dan tevens in dienst hebben, in vergelijking met de grossiers belast met de ontvangst, verzorging en afgave der Regeeringsaardappelen.
Lijst van personen die weleens als grossiers optraden met vermelding over welke materialen ze beschikken en de werklieden in hun dienst werkzaam.
| Liggers | Pakhuizen | Bureaupers. | Werklieden. | Bij te huren. | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Liggers | Pakh. | |||||
| C.Maas | 1 | 1 | -- | 6 | -- | -- |
| J.de Lange | 1 | - | -- | 6 | -- | - |
| R.Piet | 1 | - | -- | 6 | -- | -- |
| C.Stam | 2 | - | -- | 3 | -- | -- |
| D.Baas | 1 | - | -- | 3 | -- | -- |
| H.van Es | 2 | 1 | -- | 3 | -- | -- |
| P.van Es | 1 | 1 | -- | - | -- | -- |
| Sikkema | - | - | -- | - | -- | -- |
| H.van Pas | 1 | 1 | -- | 3 | -- | -- |
| J.Knoop | 2 | - | -- | 3 | -- | -- |
| C.de Jong | - | - | -- | - | -- | -- |
| C.P.Visser | 1 | - | -- | - | -- | -- |
[Onderaan]
Aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen. * Administratieve context: Het document is een formeel ambtelijk schrijven tijdens de Eerste Wereldoorlog. De gemeente Amsterdam probeert de distributieketen van basisvoedsel (aardappelen) strak te trekken.
* Kernvraag: Er wordt onderzocht of zelfverklaarde aardappelgrossiers die niet tot de officiële 'combinatie' behoren, wel over voldoende bedrijfsmiddelen (schepen, opslag, personeel) beschikken om als volwaardig grossier erkend te worden.
* Terminologie:
* Liggers: Hiermee worden platbodems of dekschuiten bedoeld die in de grachten lagen voor transport en tijdelijke opslag van aardappelen.
* Regeeringsaardappelen: Aardappelen die door de centrale overheid werden opgekocht en via distributiebonnen onder de bevolking werden verdeeld om schaarste en woekerprijzen tegen te gaan.
* Opvallend: De tabel laat zien dat veel van de genoemde personen slechts zeer beperkte middelen hebben (sommigen zelfs geen pakhuis of personeel), wat de kritische toon van het rapport ten aanzien van hun "recht op erkenning" verklaart. In 1918 verkeerde Nederland in een diepe crisis door de aanhoudende wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal was, zorgden de geallieerde blokkades en de Duitse duikbotenoorlog voor enorme voedseltekorten. De overheid stelde het Rijkskantoor voor de Distributie van Aardappelen in om de voedselvoorziening te beheersen. Dit document toont de lokale uitvoering daarvan in Amsterdam: het uitsluiten van 'gelukszoekers' of kleine handelaren uit het officiële distributiesysteem om de efficiëntie te waarborgen en zwarte handel in "Regeeringsaardappelen" te voorkomen.