Archief 745
Inventaris 745-283
Pagina 85
Dossier 4
Jaar 1939
Stadsarchief

Getypt afschrift van een verzoekschrift/brief.

12 mei 1939. Van: Organisatie "Zomerspelen 1939" (Artistieke leiding: A. van Dalsum en A. Defresne; Administratie: J. Sternheim).

Origineel

Getypt afschrift van een verzoekschrift/brief. 12 mei 1939. Organisatie "Zomerspelen 1939" (Artistieke leiding: A. van Dalsum en A. Defresne; Administratie: J. Sternheim). No.29/20/1 M. 1939. AFSCHRIFT.

No.422 L.M.1939.No.82/110 A.Z.1939.
"Z O M E R S P E L E N 1 9 3 9"
Art.Leiding:A.van Dalsum en A.Defresne.
A M S T E R D A M .
Administratie: J.Sternheim. Amsterdam, 12 Mei 1939.
Stadhouderskade 132 Tel.24854.

                        Aan Burgemeester en Wethouders
                        Van Amsterdam.

Hierbij richten wij tot Uw College het verzoek, osn toe te staan, omstreeks 15 Augustus a.s. op een ruimte, gelegen aan den openbaren weg om en nabij de Nieuwmarkt, in het bijzonder het terrein om "de Waag" en het gedempte gedeelte der voormalige Vischhal.
Openluchtvoorstellingen te geven, des avonds tusschen ongeveer 9 uur en half twaalf, van het historisch drama in 5 bedrijven "Gijsbrecht van Aemstel" door Joost van den Vondel, in costuum, met attributen, muziek en zang, en met gebruikmaking van de speelmogelijkheden die "de Waag" aan de achterkant biedt, uitwendig en voor een bescheiden gedeelte inwendig, van muren, deuren, vensters en portalen; met volledige inachtneming van alle beschermende maatregelen welke door Uw college ten opzichte van de eigendommen van de Gemeente verlangd worden.
Het ligt in den opzet tenminste vijfvoorstellingen te geven onder regie van Albert van Dalsum, met diens medewerking in de hoofdrol, en verder met een bezetting welke overeenkomst met die, der traditioneele voorstellingen van de laatste jaren in den Stadsschouwburg.
De Regisseur stelt zich voor, op dit historisch terrein van "de Waag", de opvoering zooveel mogelijk te houden in Renaissancestijl, en aan te passen aan de omgeving voor zoover daartoe gelegenheid bestaat. Het ligt in de bedoeling door middel van "flood-light" verschillende oude gevels en de Zuidertoren te verlichten, zoodat de fantasie zooveel mogelijk versterkt wordt. Door carillon-bespeling van oude melodieën naar Handel, Sweelick e.a. verwacht de regisseur een versterking van de sfeer, alsmede door het uitvoeren van overeenkomstige zangen, bazuin, trompet- en krijgsmuziek.

Het publxiek zal gezeten zijn op een tijdelijk op te richten tribune, die plaats biedt, telkens aan 1000 à 1200 personen.

Uit bijgaande begrooting blijken, dat er een tekort op de exploitatie geraamd wordt van ƒ 3000,- welk bedrag hierbij als subsidie of garantie gevraagd wordt.
Tevens zijn van de zijder der Gemeente belangrijke technische aanvullingen en practische maatregelen noodzakelijk om de voorstellingen mogelijk te maken.
De aanvullingen zouden bestaan in:

de tijdelijke afsluiting aan de zijkanten, tusschen het speelterrein en de publieke tribune, met een practicabele schutting, het beschikbaar stellen van "floodlight"toestellen, het daaraan verbonden lichtverbruik, een gedeelte van het inwendige van "de Waag" voor het kleeden en opstellen van de executanten, het plaatsen van geluidsversterkers, attributen, wapens e.d.

De practische maatregelen betreffenden in de eerste plaats het verkeer. Stopzetting van de tramlijn 8, van 9 uur tot half twaalf langs de Gelderschekade en omleiding langs het Damrak. Stopzetting der straatverlichting om en nabij het speelterrein. Het verzoek tot medewerking der buurtbewoners door middel van een door henzxelve te organiseeren orde-dienst. Verder Politie-dienst en bewaking.
Wat de practische maatregelen betreft:

merken wij op, dat wij enkele jaren geleden te Nijmegen een 12-tal openluchtvoorstellingen gaven van "Marijke van Nieumeghen", op de "Groote Markt" de * Doel van het schrijven: Het verkrijgen van toestemming, technische ondersteuning en een financiële subsidie (3000 gulden) voor de uitvoering van Vondels "Gijsbrecht van Aemstel" in de open lucht.
* Artistieke visie: Albert van Dalsum beoogt een totaalspektakel in Renaissancestijl, gebruikmakend van de historische architectuur van de Waag en de Zuidertoren, ondersteund door moderne technieken zoals "flood-lights" en geluidsversterkers.
* Logistieke impact: De aanvraag is zeer ingrijpend voor de openbare ruimte. Men vraagt om:
* Bouw van een tribune voor 1200 personen.
* Stopzetting van tramlijn 8 gedurende de avond.
* Uitschakelen van de straatverlichting.
* Gebruik van de Waag als kleedruimte.
* Opvallende taalfouten in origineel: Er staan enkele typefouten in het afschrift, zoals "osn" (ons), "vijfvoorstellingen" (zonder spatie), "publxiek" (publiek), "zijder" (zijde) en "henzxelve" (henzelve). Dit document stamt uit mei 1939, slechts enkele maanden voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en een jaar voor de Duitse inval in Nederland. De "Gijsbrecht van Aemstel" was (en is) onlosmakelijk verbonden met de stad Amsterdam, aangezien het stuk traditioneel jaarlijks werd opgevoerd bij de opening van de Stadsschouwburg op nieuwjaarsdag.

Albert van Dalsum en August Defresne waren op dat moment de meest vooraanstaande figuren in het Nederlandse theaterlandschap. Van Dalsum stond bekend om zijn expressieve speelstijl en vernieuwende regie. De keuze voor de Nieuwmarkt als locatie was symbolisch: de Waag fungeerde hierbij als een natuurlijk decor dat de historische sfeer van de 14e eeuw (waarin het stuk speelt) en de 17e eeuw (waarin het geschreven is) moest oproepen. De genoemde tramlijn 8 was destijds een belangrijke verbinding door de Jodenbuurt; dat men verzocht deze stil te leggen, getuigt van de grote culturele ambitie van dit project.

Samenvatting

  • Doel van het schrijven: Het verkrijgen van toestemming, technische ondersteuning en een financiële subsidie (3000 gulden) voor de uitvoering van Vondels "Gijsbrecht van Aemstel" in de open lucht.
  • Artistieke visie: Albert van Dalsum beoogt een totaalspektakel in Renaissancestijl, gebruikmakend van de historische architectuur van de Waag en de Zuidertoren, ondersteund door moderne technieken zoals "flood-lights" en geluidsversterkers.
  • Logistieke impact: De aanvraag is zeer ingrijpend voor de openbare ruimte. Men vraagt om:
    • Bouw van een tribune voor 1200 personen.
    • Stopzetting van tramlijn 8 gedurende de avond.
    • Uitschakelen van de straatverlichting.
    • Gebruik van de Waag als kleedruimte.
  • Opvallende taalfouten in origineel: Er staan enkele typefouten in het afschrift, zoals "osn" (ons), "vijfvoorstellingen" (zonder spatie), "publxiek" (publiek), "zijder" (zijde) en "henzxelve" (henzelve).

Historische Context

Dit document stamt uit mei 1939, slechts enkele maanden voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en een jaar voor de Duitse inval in Nederland. De "Gijsbrecht van Aemstel" was (en is) onlosmakelijk verbonden met de stad Amsterdam, aangezien het stuk traditioneel jaarlijks werd opgevoerd bij de opening van de Stadsschouwburg op nieuwjaarsdag.

Albert van Dalsum en August Defresne waren op dat moment de meest vooraanstaande figuren in het Nederlandse theaterlandschap. Van Dalsum stond bekend om zijn expressieve speelstijl en vernieuwende regie. De keuze voor de Nieuwmarkt als locatie was symbolisch: de Waag fungeerde hierbij als een natuurlijk decor dat de historische sfeer van de 14e eeuw (waarin het stuk speelt) en de 17e eeuw (waarin het geschreven is) moest oproepen. De genoemde tramlijn 8 was destijds een belangrijke verbinding door de Jodenbuurt; dat men verzocht deze stil te leggen, getuigt van de grote culturele ambitie van dit project.