Dienstbrief / Rapportage 21 november 1939 J. Renz (vermoedelijk een marktmeester of toezichthouder) Waterlooplein 21 Nov: 1939

                                                                                                   Den Heer
                                                                                                   Inspecteur

23 Oct: j: l: zijn enkele vacante plaatsen in de 1e
rij na inschrijving toegewezen. Bij diegenen
welke volgens ancienniteit voor plaats nº 45 in
aanmerking kwam, was S. Lam (zoodat hem de
plaats toegewezen werd) welke voorheen tabak
sigaren enz: te koop had. Nu is hem (volgens zijn
zeggen tijdelijk) zijn tabaksverg: ontnomen,
zoodat hij nu ongeregeld te koop heeft. De
laatste tijd heeft Lam echter een partij heeren-
dassen. Nu is de klacht van den Heer J. Muller
pl: nº 8 dat hij een concurrent rechttegenover zich heeft
dit is niet heelemaal juist, het verschilt toch
nog 1 stal maar de dassen welke S. Lam op
een hoop gooit zoodat het publiek uitzoeken
moet, is een heel ander art: dassen, als Dhr.
Mullem te koop heeft. U weet zelf het ver-
schil wel tusschen een partij heerendassen
welke op een hoop gegooid worden om er een
uit te trekken, of zooals bij Mullem een
mooi geëtaleerde stal met heerendassen.
Volgens S. Lam zijn zeggen duurt het nog
ongeveer twee weken dat hij van die partij
dassen uitverkocht is. M: i: is hier uit
oogpunt van concurentie, geen ingrijpen
noodig.
J. Renz Kern van het geschil:
De brief behandelt een alledaags conflict op de markt van het Waterlooplein. Handelaar S. Lam heeft plaats nummer 45 toegewezen gekregen op basis van anciënniteit (dienstjaren). Omdat zijn tabaksvergunning is ingetrokken, is hij overgestapt op de verkoop van "ongeregeld goed", waaronder een grote partij herendassen. Dit leidde tot een klacht van de naburige handelaar J. Muller (verderop gespeld als Mullem) op plaats nummer 8, die meent dat er sprake is van oneerlijke concurrentie.

Argumentatie van de rapporteur:
J. Renz adviseert de inspecteur om niet in te grijpen. Hij voert hiervoor twee hoofdarkumenten aan:
1. Kwaliteits- en methodeverschil: Renz maakt een scherp onderscheid tussen de verkoopmethode van Lam (een "graaibak" waar het publiek zelf moet zoeken) en die van Mullem (een professioneel geëtaleerde stal). Hij stelt dat het product (de dassen) van een geheel andere aard is.
2. Tijdelijkheid: Volgens Lam is de voorraad beperkt en zal hij binnen twee weken uitverkocht zijn.

Taalgebruik:
Het document is geschreven in de formele ambtelijke stijl van voor de Tweede Wereldoorlog, met gebruik van de 'Lidmaatschap-n' (den Heer) en de oude spelling (zoodat, heerendassen). De afkorting "M: i:" staat voor "Mijns inziens". Dit document biedt een waardevol inkijkje in de sociale en economische dynamiek op het Waterlooplein aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog (november 1939). Het Waterlooplein was destijds het centrum van de Amsterdamse Joodse markt.

De vermelding dat de tabaksvergunning aan S. Lam is ontnomen, is intrigerend; dit kon destijds gebeuren door administratieve fouten, overtredingen of veranderende regelgeving in de crisistijd. Het feit dat marktkooplieden hun nering moesten aanpassen aan wat er op dat moment beschikbaar was ("een partij dassen"), was tekenend voor de informele economie van die periode. De brief toont aan dat de marktindeling en het voorkomen van directe concurrentie streng werden gereguleerd door de gemeente Amsterdam (Marktwezen), waarbij anciënniteit een doorslaggevende rol speelde bij de toewijzing van de gewilde plekken in de "1e rij".