Rapport (afschrift). Behoort bij brief no. 72/101/2 M. d.d. 19 December 1939 van den Directeur
van het Marktwezen aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen.
No. 72/101/1 M.1939 18/12 AFSCHRIFT.

R A P P O R T .

Terzake C.van Riel.

   In Noord onder andere gecontroleerd C.van Riel. Deze ventte daar

met schrijfblokken. Het venten bleek mij uit het feit, dat hij met schrijf-
blokken en pakjes enveloppen tentoongespreid in zijn hand en een tasch
gevuld met hetzelfde artikel, huis aan huis aanbelde en zijn waar te koop
aanbood: de schrijfblokken à 20 cts. de pakjes enveloppen à 15 cts.
Hij bevestigde mij te venten en verklaarde mij het volgende:
"Ik heb een ventvergunning gehad voor de geheele stad met schrijf-
benoodigdheden. Ik had op een moment ventschuld, daar ik buiten had ge-
vent en kreeg over de schuld een schrijven. Ik ben met dat schrijven
naar het Stadhuis, Kamer 159 gegaan en gaf daar te kennen, dat het mij
niet paste te betalen. Toen ik verklaarde, dat ik uitsluitend met schrijf-
blokken, bloknota's en enveloppen ventte, zei men mij daar: "Dat zijn
drukwerken, daar heeft U ook geen ventvergunning voor noodig." Voorts
vroeg Van Riel mij: "Wat is nu drukwerk en wat is venten?" In Zaandam
kreeg ik laatst een bekeuring met hetzelfde artikel en kreeg later f 3,-
boete, trots mijn verweer, dat ik in Amsterdam zonder vergunning vrij
mag venten."
Daar hier toch geen sprake is van gedrukte of geschreven stukken
of afbeeldingen, is Van Riel volgens mij in overtreding en moet hij wel
degelijk een ventvergunning hebben. Hij is daartoe ook niet ongenegen,
als men hem dat doet weten. Inderdaad had C.van Riel ventvergunning
serie 19 no.221 geldig geheele stad met schrijfpapier, winkelboeken enz.
Deze is ingetrokken wegens schuld op 21 April 1936.

                                           Amsterdam, 15 December 1939.
                                           w.g. Sj.Dijkema.

Aan den Heer Inspecteur
van het Marktwezen.

Voor eensluidend afschrift:
De Directeur van het Marktwezen, Dit document is een ambtelijk rapport over een overtreding van de marktverordening in Amsterdam in 1939. Een controleur rapporteert over C. van Riel, die in Amsterdam-Noord huis-aan-huis schrijfbenodigdheden verkoopt zonder de benodigde ventvergunning.

De kern van het document is een juridische discussie over wat onder 'drukwerk' valt. Van Riel beweert dat hem op het stadhuis is verteld dat zijn schrijfblokken als drukwerk worden beschouwd, waarvoor geen vergunning nodig zou zijn. De rapporteur (Dijkema) bestrijdt dit: blanco schrijfblokken zijn geen "gedrukte of geschreven stukken" en vallen dus onder de normale vergunningsplicht. Het document onthult tevens dat Van Riel eerder wel een vergunning had, maar dat deze in 1936 was ingetrokken vanwege een betalingsachterstand ('ventschuld'). Het rapport is geschreven in december 1939, een periode van economische spanning en mobilisatie vlak voor de Duitse inval in Nederland. De bemoeienis van de 'Wethouder voor de Levensmiddelen' en de strikte controle op kleine straathandel ('venten') illustreren hoe de overheid in die tijd grip probeerde te houden op de informele economie en de inkomsten uit marktgelden. Venten was voor velen een laatste redmiddel om in crisistijd het hoofd boven water te houden, maar werd door de gemeente streng gereguleerd via een vergunningstelsel om concurrentie met gevestigde winkeliers te beperken en belastinginkomsten te garanderen. C. van Riel Marktwezen Stadhuis