Ambtelijk advies / Brief 21 november 1940 Een functionaris van de marktadministratie (handtekening onduidelijk, mogelijk G. Smoorenburg) Advies op No. 25/230/1 1/11/40.

Den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen
Alhier

Naar aanleiding van bijgaand verzoek van A. Onrust,
v.k. 7/13 AC betreffende tijdelijk uitstel van plaatsbezetten
diene het volgende:
Onrust is sinds kort voorkeurkaarthouder en mij
als koopman in geslachte kippen onbekend.
Aangenomen kan worden, dat hij in dit artikel
handelt.
M.i. bestaat dan ook geen bezwaar hem voor een
omlijnd tijdvak (twee maanden b.v.) vrijstelling
van verplicht plaatsbezetten te verleenen, zooals
in den regel aan deze kooplieden wordt toegestaan.

Amsterdam, 21 Nov. '40.
[Onleesbare handtekening] Het document is een ambtelijk advies binnen de Amsterdamse marktadministratie. De kern van de zaak is een verzoek van een zekere A. Onrust, een handelaar in geslachte kippen. Hij heeft recent de status van 'voorkeurkaarthouder' verkregen, wat hem bepaalde rechten op een marktplaats geeft, maar ook de plicht om die plaats daadwerkelijk te bezetten.

De adviseur merkt op dat hij de man nog niet persoonlijk kent als koopman, maar ziet geen beletsel om hem een tijdelijke vrijstelling (bijv. voor twee maanden) te verlenen van de bezettingsplicht. Dit wordt gepresenteerd als een standaardprocedure ("zooals in den regel aan deze kooplieden wordt toegestaan"). Het taalgebruik is zakelijk en procedureel. Dit document is gedateerd op 21 november 1940, ruim een half jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de oorlogssituatie ongetwijfeld invloed had op de markthandel (denk aan schaarste en distributiebonnen), toont dit document aan dat de gemeentelijke bureaucratie en de regulering van de Amsterdamse markten in eerste instantie volgens de bestaande regels en procedures bleven functioneren.

De term 'voorkeurkaarthouder' is hierbij van belang; dit was een systeem waarmee de gemeente Amsterdam de toewijzing van de schaarse marktplaatsen reguleerde. Het feit dat het hier gaat om een handelaar in "geslachte kippen" is ook illustratief voor de aard van de handel op de Amsterdamse markten in die periode. Dergelijke administratieve stukken bieden inzicht in het dagelijks leven en de sociaaleconomische verhoudingen tijdens de bezettingsjaren op micro-niveau.