7 september 1940. De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen. Den Heer Directeur van den Dienst van het Marktwezen. GEMEENTE AMSTERDAM

Nº 30/52/3 M. 1940
AMSTERDAM, 7 September 1940.

AFD. L.M.
No. 798 -1940-.
BIJLAGEN

MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD
NAUWKEURIG HET NUMMER EN DE AFDEELING
VAN DIT SCHRIJVEN TE VERMELDEN.

P_e_r_s_o_o_n_l_i_j_k

Uw schrijven d.d. 3 September 1940 No. 30/52/2 M. betreffende verkoop van geneesmiddelen op het Waterlooplein, geeft mij aanleiding het volgende op te merken.

Hoe de regeling is in de verschillende wetten, doet in het onderhavige geval niet ter zake, daar dit een aangelegenheid is van andere dan gemeentelijke autoriteiten. De zaak, die voor mij van belang is, is de vraag of de hand is gehouden aan artikel 8 van de Verordening op den Dienst van het Marktwezen. Het blijkt mij nu uit enkele passages uit Uw brief, dat op de naleving van dit voorschrift inderdaad niet is toegezien. Hier is dus sprake van een ernstig verzuim, waarvoor in de eerste plaats verantwoordelijk zijn de marktopzichter en de inspecteur.

Ik verzoek U dan ook hen hierover zeer ernstig te onderhouden.
ES.

De Wethouder voor de Levensmiddelen,
Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen,

[Handtekening, onleesbaar]

(Handgeschreven kanttekening linksonder:)
Renz kon niet sneller onderhouden wegens ernstig ongeval; met Drop besproken.

Ovb
20-9-40 Whaa [?]

Aan den Heer Directeur van den
Dienst van het Marktwezen,

Model G.A. 6
50.000-10-'37 * Kernboodschap: De wethouder tikt de directeur van het Marktwezen op de vingers omdat er op de markt op het Waterlooplein illegaal of ongecontroleerd geneesmiddelen worden verkocht. Dit wordt gezien als een schending van de gemeentelijke marktverordening (artikel 8).
* Verantwoordelijkheid: Er wordt expliciet gewezen naar de marktopzichter en de inspecteur als de direct verantwoordelijken voor dit "ernstige verzuim". De wethouder eist dat zij hierop worden aangesproken ("onderhouden").
* Marginalia: De handgeschreven notitie onderaan geeft een inkijkje in de ambtelijke opvolging. Een zekere "Renz" (vermoedelijk de betreffende opzichter of inspecteur) kon niet direct worden aangesproken vanwege een ongeval. De zaak is vervolgens besproken met een ambtenaar genaamd Drop.
* Toon: De brief is formeel en streng, wat blijkt uit termen als "ernstig verzuim" en het bevel om ondergeschikten "zeer ernstig te onderhouden". * Historische periode: De brief dateert van september 1940, slechts enkele maanden na de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de gemeentelijke bureaucreatie nog grotendeels op de oude voet functioneerde, nam de druk op de handhaving van regels toe.
* Waterlooplein: De locatie is saillant. Het Waterlooplein was het hart van de Joodse buurt in Amsterdam en de plek van een zeer drukke markt. In de maanden na deze brief zouden de beperkingen voor Joodse marktkooplieden door de bezetter drastisch worden aangescherpt.
* Bestuur: De afdeling "Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen" viel in deze periode onder de verantwoordelijkheid van de wethouder. In september 1940 was het College van B&W nog niet vervangen door pro-Duitse functionarissen (dat gebeurde pas later in 1941), maar de ambtelijke molens draaiden door onder strikt toezicht.
* Medische regulering: De verkoop van geneesmiddelen op straatmarkten was een doorn in het oog van de autoriteiten vanwege volksgezondheidsrisico's en het ontduiken van de apothekerswetgeving.