Ambtelijke brief (vermoedelijk een doorslag of archiefkopie) 21 november 1940 De Directeur (van een niet nader genoemde gemeentelijke dienst) De Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (ter plaatse) [Handgeschreven linksboven:] Verzonden 22/11
[Handgeschreven rechtsboven:] In de laan [?]
[Getypt rechtsboven:] VP/HG.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

72/27/11 M.
Telling van het aantal
venters, dat op straat
is aangetroffen.

21 November 1940.

Ten vervolge op mijn rapport d.d. 8 October jl. (No. 72/27/10
M.) heb ik de eer U te berichten, dat dezerzijds - overeenkomstig
Uw opdracht - is onderzocht bij de Gemeente Arbeidsbeurs, hoe velen
van de 1673 venters, die in de periode van 3 tot en met 14 September
jl. niet werden aangetroffen in de werkverschaffing waren opgenomen
of in Duitschland waren te werk gesteld. Gebleken is, dat in de
werkverschaffing waren opgenomen: 26 van de bedoelde venters en dat
25 in Duitschland werkzaam waren.

De Directeur, Dit document betreft een ambtelijke rapportage over een controle op straatventers in de eerste maanden van de Duitse bezetting. Uit de tekst blijkt dat er in september 1940 een telling is gehouden onder 1673 venters. De focus van dit specifieke schrijven ligt op het traceren van degenen die tijdens die telling niet op straat werden aangetroffen.

Er is via de Gemeente Arbeidsbeurs uitgezocht of zij inmiddels elders in het arbeidsproces waren opgenomen. De resultaten zijn opmerkelijk: slechts een zeer klein deel (51 van de 1673) is getraceerd in de werkverschaffing of in Duitsland. De brief getuigt van de groeiende behoefte van de overheid om grip te krijgen op 'ongecontroleerde' beroepsgroepen en de inzet van arbeidskrachten. * Vroege Bezettingstijd: In november 1940 was de Nederlandse administratie nog grotendeels intact, maar opereerde deze onder Duits toezicht. Er werd strenger toegezien op de naleving van regels rondom handel en arbeid.
* Arbeidsinzet: De vermelding van venters die in Duitsland werkzaam zijn, duidt op de vroege fase van de arbeidsinzet. In deze periode was het vertrek naar Duitsland vaak nog het gevolg van economische drang (het stopzetten van uitkeringen bij weigering) in plaats van de latere grootschalige razzia's en gedwongen tewerkstelling.
* Werkverschaffing: Dit was een overblijfsel uit de crisisjaren dertig, waarbij werklozen werden ingezet voor zwaar fysiek werk (zoals ontginning of wegenbouw) om hun uitkering te 'verdienen'.
* Controle op de informele sector: Straatventers vormden een lastig te controleren groep voor de distributie- en bezettingsautoriteiten. Door hen te tellen en te registreren, probeerde men meer controle te krijgen op de voedselvoorziening en de arbeidsmarkt. M.