Terug
p.110 p.112
Archief 745
Inventaris 745-342
Pagina 111
Dossier 55
Jaar 1941
Stadsarchief

Dienstbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam.

19 juni 1941. Van: De Gemeentesecretaris (J.F. Franken).

Origineel

Dienstbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam. 19 juni 1941. De Gemeentesecretaris (J.F. Franken). GEMEENTE AMSTERDAM (onderstreept)

No. 259 Bur.G.                     Amsterdam, 19 Juni 1941.
[Stempel: N° 1/51/1 M. 1941 20/6]             [handgeschreven inkt: n.i. ...?]

           Hierbij bericht ik U, dat de Regeeringscommissaris voor
         Amsterdam geen bezwaar heeft, dat een affiche, betreffende
         de uitgave van het weekblad "Storm" van de Nederlandsche S.S.
         in de gemeentegebouwen wordt aangebracht.

           Bedoelde affiches zullen U worden toegezonden.

                        De Gemeentesecretaris,

         A a n                   [handgeschreven handtekening: J.F. Franken]
        Heeren Hoofden van Diensten,
        Bedrijven en Administratiën.

                        [handgeschreven notitie onderaan:]
                  [onleesbaar, bijv: Hierbij toegezonden nog]
               [handtekening]    [onleesbaar: daarna] 25 Juni '41
                        [paraaf] Dit document is een sprekend voorbeeld van de manier waarop de Duitse bezettingsmacht en collaborerende instanties het ambtelijk apparaat gebruikten om nationaalsocialistische propaganda te verspreiden.

  • Instemming: De term "geen bezwaar heeft" is een eufemisme voor een directe aanwijzing van bovenaf.
  • "Storm": Dit was het wekelijkse orgaan van de Nederlandsche SS, berucht om zijn felle antisemitische en pro-Duitse retoriek.
  • Normalisering: Door deze affiches in officiële gemeentegebouwen te hangen, werd geprobeerd de aanwezigheid en de idealen van de SS te normaliseren in het dagelijks straatbeeld en de werkomgeving van ambtenaren.
  • De rol van de Gemeentesecretaris: J.F. Franken voert hier de instructies uit van de regeringscommissaris. Zijn handtekening onder dit document getuigt van de meewerkende houding van de ambtelijke top tijdens de bezetting. In juni 1941 was de situatie in Nederland aan het verharden. De Februaristaking van enkele maanden eerder had geleid tot strengere repressie door de Duitsers. De democratisch gekozen burgemeester van Amsterdam, Willem de Vlugt, was in maart 1941 vervangen door de regeringscommissaris Edward Voûte, die bereidwillig de Duitse verordeningen uitvoerde.

De Nederlandsche SS was in 1940 opgericht als een onderdeel van de NSB, maar werd gaandeweg een direct instrument van Heinrich Himmlers SS-apparaat. De verspreiding van hun blad "Storm" via officiële kanalen markeert een fase waarin de nazificatie van de Nederlandse samenleving steeds dwingender en zichtbaarder werd. Het document toont aan hoe zelfs praktische, logistieke zaken binnen de gemeente werden ingezet voor de ideologische strijd van de bezetter.

Samenvatting

Dit document is een sprekend voorbeeld van de manier waarop de Duitse bezettingsmacht en collaborerende instanties het ambtelijk apparaat gebruikten om nationaalsocialistische propaganda te verspreiden.

  • Instemming: De term "geen bezwaar heeft" is een eufemisme voor een directe aanwijzing van bovenaf.
  • "Storm": Dit was het wekelijkse orgaan van de Nederlandsche SS, berucht om zijn felle antisemitische en pro-Duitse retoriek.
  • Normalisering: Door deze affiches in officiële gemeentegebouwen te hangen, werd geprobeerd de aanwezigheid en de idealen van de SS te normaliseren in het dagelijks straatbeeld en de werkomgeving van ambtenaren.
  • De rol van de Gemeentesecretaris: J.F. Franken voert hier de instructies uit van de regeringscommissaris. Zijn handtekening onder dit document getuigt van de meewerkende houding van de ambtelijke top tijdens de bezetting.

Historische Context

In juni 1941 was de situatie in Nederland aan het verharden. De Februaristaking van enkele maanden eerder had geleid tot strengere repressie door de Duitsers. De democratisch gekozen burgemeester van Amsterdam, Willem de Vlugt, was in maart 1941 vervangen door de regeringscommissaris Edward Voûte, die bereidwillig de Duitse verordeningen uitvoerde.

De Nederlandsche SS was in 1940 opgericht als een onderdeel van de NSB, maar werd gaandeweg een direct instrument van Heinrich Himmlers SS-apparaat. De verspreiding van hun blad "Storm" via officiële kanalen markeert een fase waarin de nazificatie van de Nederlandse samenleving steeds dwingender en zichtbaarder werd. Het document toont aan hoe zelfs praktische, logistieke zaken binnen de gemeente werden ingezet voor de ideologische strijd van de bezetter.