Proces-verbaal (getuigenverklaringen en aangifte). Februari 1941 (specifieke verklaringen van 29 januari en 4 februari 1941). ...ebben ontvangen. Deze persoon, die mij later desgevraagd opgaf te zijn ge-
naamd: Cornelis van Klaveren, oud 48 jaar, kleinhandelaar in groenten en wonende
Sloterkade 26 huis te Amsterdam-W. verklaarde mij als volgt: "Hedenmorgen heb ik
tezamen met mijn zoon een partij ledige kisten ingeleverd bij grossier Van der
Valk op pier A. Hierbij bevonden zich ondermeer 12 kisten voor een gedeelte af-
komstig van de veiling te Kwintsheul en van de veiling te Honselaarsdijk. Deze kis-
ten zijn aan de voorzijde van Van der Valk zijn pakhuis door zijn knecht van ons
in ontvangst genomen. Als regel houden wij de kisten soort bij soort, doch juist
nu hadden wij ze door elkaar ingeleverd. De kisten, welke U mij thans vertoont (ik
verbalisant, vertoon de kisten, welke op de driewieler van Wellerdieck liggen,
aan Van Klaveren), herken ik als dezelfden welke ik van morgen bij Van der Valk
heb ingeleverd. Tevens kan ik U nog als bijzonderheid vermelden, dat er zich een
kist bij moet bevinden, welke van binnen wit gekalkt is en waarin zich nog eenige
andijvie bladen moeten bevinden."

Bij onderzoek blijkt mij, verbalisant, inderdaad, dat een van de besproken
kisten van binnen witgekalkt is en zich daarin nog eenige andijviebladen bevinden.

Vervolgens hoorde ik, verbalisant, op 29 Januari 1941 op het terrein van de
Centrale Markt een persoon, die mij desgevraagd opgaf te zijn genaamd: Evert van
Klaveren, oud 20 jaar, kleinhandelaar in groenten en fruit, wonende Sloterkade 34
te Amsterdam-W., die mij als volgt verklaarde: "Hedenmorgen heb ik met mijn vader
Cornelis van Klaveren bij grossier Van der Valk, gevestigd op pier A van de Cen-
trale Markt, een partij ledige kisten ingeleverd. Deze kisten zijn aan de voorzijde
van genoemd pakhuis door personeel van Van der Valk van ons in ontvangst genomen.
Bij deze kisten bevonden zich er 12 stuks, welke voor een gedeelte afkomstig waren
van de veiling te Kwintsheul en van de veiling te Honselaarsdijk. Hoewel wij de
kisten als regel soort bij soort inleveren, is dat hedenmorgen niet gebeurd. Bij
wederzien zal het mij mogelijk zijn de 12 kisten te herkennen, temeer daar er zich
een kist bij bevindt, welke van binnen wit gekalkt is en waarin zich nog eenige
andijviebladen moeten bevinden. De kisten, welke U mij thans vertoont (ik, verba-
lisant, vertoon aan Evert van Klaveren de 10 besproken kisten, welke zich nog op
de driewieler van Wellerdieck bevinden), herken ik als dezelfden, welke mijn vader
en ik van morgen bij Van der Valk hebben ingeleverd." Op grond van bovenstaande
verklaringen heb ik verbalisant de 10 besproken kisten in beslag genomen.

Vervolgens hoorde ik, verbalisant, op 4 Februari 1941 op het terrein van de
Centrale Markt Jan van der Valk, oud 31 jaar, grossier in groenten, gevestigd Cen-
trale Markt pakhuis A 10 te Amsterdam en wonende Smitstraat 42 te Rijnsburg-Z.H.,
die mij, nadat ik hem van het vorenstaande in kennis had gesteld, aangifte deed
en als volgt verklaarde: "Zooals U mij thans mededeelt en ik ook reeds van mijn
knecht Kromhout heb vernomen, heeft de persoon van wie U mij een foto vertoont
(ik, verbalisant, vertoon aan Van der Valk een foto van Wellerdieck), vermoedelijk
op 29 Januari 1941 op het terrein van de Centrale Markt 10 ledige kisten van mij
weggenomen. Deze kisten zouden des morgens door mijn knecht Kromhout van een mijner
klanten zijn ontvangen. Waar door mij van ontvangen ledige kisten geen administra-
tie wordt bijgehouden, kan ik ook niet aan de hand daarvan nagaan of ik ledige
kisten vermis. De kisten, die U mij vertoont (ik, verbalisant, vertoon aan Van der
Valk de door mij in beslag genomen kisten) kan ik alleen maar herkennen als soorten,
welke ik geregeld gebruik. Ik acht het evenwel zeer best mogelijk, dat de door U en
door mijn knecht bedoelde persoon deze kisten heeft weggenomen. Ik had aan niemand
toestemming gegeven ledige kisten bij mij weg te nemen, noch daar op andere wijze
over te beschikken. Ware het niet, dat mijn knecht Kromhout het een en ander zou
hebben bemerkt, dan was ik door dit geval benadeeld voor een bedrag van f 6,-. Ik
verzoek U een nader onderzoek te willen doen en indien hiertoe termen aanwezig
tegen Wellerdieck een strafrechtelijke vervolging in te stellen. Na voorlezing vol-
hard ik bij deze verklaring en teeken haar met U".
Jan v d Valk (handtekening)
of J.T.N. Boon (handtekening)

Van de 10 besproken kisten heb ik verbalisant er 9 aan Van der Valk terug ge-
geven. De kisten, welke van binnen witgekalkt is zal door mij op wettige wijze
worden gedeponeerd aan de Griffie van de Arrondissements-Rechtbank te Amsterdam.

En heb ik hiervan dit proces-verbaal op den door mij afgelegden ambtseed opge-
maakt, geteekend en gesloten te Amsterdam, Februari 1900 eenenveertig.
of J.T.N. Boon (handtekening) * Taalgebruik: Het document is opgesteld in een ambtelijke, juridische stijl met de toen gangbare spelling ("geteekend", "eenenveertig", "andijvie bladen"). Opvallend is de gedetailleerde weergave van de getuigenissen tussen aanhalingstekens, inclusief de tussenvoegingen van de verbalisant ("ik, verbalisant, vertoon...").
* Inhoud: Het betreft een onderzoek naar de diefstal van 10 lege veilingkisten. De kisten werden herkend door de groentehandelaren Van Klaveren (vader en zoon) die ze kort daarvoor hadden ingeleverd bij de grossier Van der Valk. Een specifiek kenmerk (een witgekalkte binnenkant met andijvieresten) diende als overtuigend bewijs voor de identificatie van de goederen.
* Typografisch detail: In de laatste regel staat "Februari 1900 eenenveertig". Dit is een typische schrijfwijze voor 1941 op een typmachine, waarbij '1900' de eeuw aanduidt en de rest voluit wordt geschreven. Dit document stamt uit de vroege periode van de Duitse bezetting van Nederland (januari/februari 1941). Hoewel de oorlog of bezetting niet direct wordt genoemd, biedt het een inkijkje in de dagelijkse gang van zaken op de Centrale Markt in Amsterdam. Veilingkisten waren in die tijd waardevol bezit voor handelaren; de schade van 6 gulden voor 10 kisten was reden genoeg voor een officieel proces-verbaal en aangifte bij de politie. De zaak toont hoe de lokale rechtspraak en opsporing bleven functioneren voor kleine criminaliteit te midden van de grotere geopolitieke context. De kist met de witgekalkte binnenkant bleef als bewijsstuk ("corpus delicti") achter bij de rechtbank.