No 46A/553/1 M. 1942 27/8.

Amsterdam 27/8 - 42
w. g. [onleesbaar/geparafeerd]

Rapport betreffende:
G.A.A.F. Hofman, Overtoom 118.

Controle van c.a. 9.30 - 10.+
Heden werd door mij gecontroleerd
de verkoop van gerookte aal en paling uit
bovengenoemden winkel. Een aangekomen
persoon had gekocht 1/4 kg gerookte aal
en paling, laagste gewichtsklasse, voor fl 0,60.
Zijnde maximum vastgestelde prijs.
Gezien geen aal of paling in winkel of etalage
zichtbaar was, vroeg ik Hr. Hofman
aan wien hij dan wel verkocht. Hij zeide:
eerst komen mijn geregelde klanten aan
de beurt en de rest gaat zoo in den winkel.
Hij had ontvangen van een afslag:
3 1/2 kg à fl 0.88 en 1/2 kg à fl 1.02.
Geen vermoeden op onjuiste handelwijze.

De Controleur her.
[Handtekening: B. Kruijt]

Gezien
[Handtekening: Mitscher] Dit rapport is opgesteld door een controleur die toezicht hield op de naleving van de prijsvoorschriften tijdens de Duitse bezetting. De belangrijkste bevindingen zijn:
* Prijscontrole: De controleur stelt vast dat 250 gram paling wordt verkocht voor 60 cent, wat exact de vastgestelde maximumprijs is voor de laagste gewichtsklasse.
* Distributie: De winkelier heeft geen vis in de etalage liggen. Hij verklaart dit door aan te geven dat hij eerst zijn vaste klanten bedient ("geregelde klanten"). In tijden van schaarste was dit een gebruikelijke methode om schaarse goederen onder de toonbank te verdelen.
* Inkoop: De inkoopprijzen van de visafslag worden genoteerd om de marges te kunnen controleren.
* Conclusie: De controleur vindt geen bewijs voor prijsopdrijving of zwarte handel ("Geen vermoeden op onjuiste handelwijze"). Het document dateert uit augustus 1942, een periode waarin de schaarste in bezet Nederland toenam en de distributie van levensmiddelen steeds strenger werd gereguleerd. De "Prijsbeheersing" was een overheidsinstantie die felle controles uitvoerde om woekerprijzen tegen te gaan. Handelaren die zich niet aan de maximumprijzen hielden, riskeerden zware boetes of sluiting van hun zaak. Dit specifieke rapport toont aan hoe gedetailleerd de controle op zelfs kleine hoeveelheden (zoals een kwart kilo paling) was. De notitie over "geregelde klanten" is typerend voor de informele economie van die tijd: winkeliers hielden schaarse voorraden apart voor hun trouwe klandizie om te voorkomen dat voorbijgangers alles wegkochten. B. Kruijt G.A.A.F. Hofman