Brief / Ambtelijk rapport 11 januari 1943 A.W. Rijvoord (Brandstoffencontroleur) De Heer Inspecteur van het Marktwezen, Amsterdam [Linksboven, stempel:]
No. 21/1/11 M. 1943 12/1
[In grijs potlood geschreven:] Inschrijven

[Rechtsboven:]
Amsterdam 11 Jan. ’43
Aan den Heer Inspecteur
v/h. Marktwezen.
194

Door Kolenhandelaren die hun pakhuizen in de Spaarndammerbuurt hebben, worden vrij geregeld kolenvaartuigen in de Houtmankade, (Westerkanaal) tusschen de twee sluizen, gelost. Zoolang het alleen bij lossen voor het pakhuis bleef, was daar van mijn kant geen bezwaar tegen. De laatste tijd echter constateerde ik dat er ook met de maat en zeef gewerkt werd. Ik heb daar een paar keer tegen gewaarschuwd, maar er wordt geen gevolg aan gegeven. Ik stel U dan ook voor om het gedeelte Houtmankade (Westerkanaal,) tusschen de twee sluizen, als hulpmarkt voor de brandstoffenmarkt te laten aanwijzen, met dien verstande dat als er eventueel geschut moet worden, wegens hoog water, de kolenvaartuig als het noodig is, verhaald moeten worden.

Tevens stel ik U voor om de Prinsengracht tot aan de Leidsegracht, die thans over dien afstand, uit verschillende brandstoffenmarkten bestaat, geheel als brandstoffenmarkt te laten aanwijzen.
Deze wijziging is m.i. noodig daar door verschillende handelaren vaartuigen geladen met kol, op de gedeelten die geen markt zijn gelost worden. Omreden het dichter bij hun pakhuis is.

[Ondertekening:]
A.W. Rijvoord
Brandstoffencontroleur

[Linksonder:]
namen + adressen
Kolenhandelaren?

Er. Wobbma Houtrijkstraat 80
F. Dijkstra Knollendamstraat 6
G.L. Laan Zaandijkstr. 5 [pijl naar aantekening:] ligt de laatste tijd veelal in de Wittenkade, heeft daar ook een pakhuis gekregen (is markt)
J.W. Dijkstra v/d Zande Hembrugstraat 24

[Aantekeningen in rood potlood/inkt onderaan:]
Motie, naar brandstoffenmarkt wordt verwezen met inroeping hulp [tekst deels onleesbaar/doorgehaald]
11-2-’43

[Aantekening rechtsonder:]
Insp. bespreken 13/2 -’43
H. Reyinga 13/2

--- In dit document rapporteert A.W. Rijvoord, een brandstoffencontroleur, over onregelmatigheden bij het lossen en verhandelen van kolen in Amsterdam-West.

Kernpunten:
1. Handhaving: Kolenhandelaren uit de Spaarndammerbuurt gebruiken de Houtmankade niet alleen voor het lossen (wat werd gedoogd), maar ook voor handelsactiviteiten zoals het zeven en meten van kolen. Dit is op die locatie formeel niet toegestaan.
2. Pragmatische oplossing: Omdat waarschuwingen niet helpen en de handelaren de voorkeur geven aan locaties dicht bij hun pakhuizen, stelt Rijvoord voor om de regelgeving aan te passen aan de praktijk. Hij adviseert de Houtmankade (tussen de sluizen) aan te wijzen als 'hulpmarkt' en de versnipperde marktdelen op de Prinsengracht te consolideren tot één doorlopende brandstoffenmarkt.
3. Administratieve afhandeling: De bijgevoegde lijst met namen en adressen specificeert de betrokken handelaren. De rode kanttekeningen onderaan tonen de ambtelijke opvolging; het voorstel werd in februari 1943 besproken door een inspecteur (H. Reyinga).

--- Dit document stamt uit januari 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Brandstoffen, met name kolen voor verwarming en industrie, waren in deze periode schaars en streng gerantsoeneerd.

De rol van een 'Brandstoffencontroleur' was cruciaal om toezicht te houden op de distributie en om de zwarte handel in kolen tegen te gaan. Het document illustreert de logistieke uitdagingen in de stad: kolen werden per schip aangevoerd via de grachten en kanalen. De spanning tussen de officiële marktterreinen en de praktische behoefte van handelaren om dicht bij hun eigen pakhuizen te werken, dwong de ambtenarij tot het zoeken naar oplossingen om de controle op de vitale brandstofvoorraad te behouden. De genoemde locaties (Houtmankade, Spaarndammerbuurt, Prinsengracht) waren destijds belangrijke knooppunten voor de Amsterdamse kolendistributie.