Bestelbon voor groentendistributie. [Links]
XXX
Gemeentelijke Distributie van Groenten
======================================

Bestelbon № 035967

GEZINSKAART No. ....................................................

Het nevenstaande wordt slechts afgeleverd tegen
afgifte van dezen bon en van de desbetreffende
strook der gezinskaart. De groenten kunnen op
de daarvoor aangewezen uren worden afgehaald
aan distributieplaats .....................................................
Zoek geraakte bonnen worden niet vergoed.

Deze bon is slechts geldig in de week
volgende op die waarin besteld is.

Datum bestelling .......................................................

[Rechts]
................ pond roode kool
................ ,, savoye kool
................ ,, uien
................ ,, wortelen
................ ,, koolrapen
................ ,, bieten (rauw)
................ ,, zuurkool

Totaal ................ pond à 3 cent per kg = f.......................

Bovenstaand bedrag door mij ontvangen.
(Handteekening) * Identificatie: Het document is een officieel distributieformulier uitgegeven door de gemeente Amsterdam (aangeduid door de drie Andreaskruisen in de linkerbovenhoek).
* Functionaliteit: De bon diende als bestelformulier en bewijs van recht op aankoop. Het systeem was gekoppeld aan de 'gezinskaart', het centrale register van een huishouden in het distributiestelsel. Een specifieke 'strook' van die kaart moest samen met deze bon worden ingeleverd.
* Inhoud: Er wordt een lijst van houdbare 'wintergroenten' genoemd: rode kool, savooiekool, uien, wortelen, koolrapen, rauwe bieten en zuurkool. Dit zijn typische producten die in tijden van schaarste lokaal beschikbaar en goed te bewaren waren.
* Prijsstelling: De genoteerde prijs van "3 cent per kg" is opvallend laag en duidt op een streng gereguleerde maximumprijs (of subsidie) om de basisbehoefte voor de bevolking betaalbaar te houden.
* Logistiek: De bon benadrukt de strikte tijdsplanning ("slechts geldig in de week volgende op die waarin besteld is") en de noodzaak om op specifieke "aangewezen uren" naar een distributieplaats te gaan. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Al kort na het begin van de bezetting in mei 1940 werd een uitgebreid distributiestelsel opgezet om de toenemende schaarste aan voedsel en andere goederen te beheersen.

Groenten werden, net als brood, vlees en brandstof, 'op de bon' gezet om hamsteren te voorkomen en een eerlijke verdeling te garanderen, terwijl grote hoeveelheden Nederlands landbouwproduct naar Duitsland werden afgevoerd. De Amsterdamse distributiedienst was verantwoordelijk voor de uitvoering in de hoofdstad. Dergelijke bonnen zijn typerend voor het dagelijks leven in oorlogstijd, waarbij de overheid tot in detail controleerde wat en hoeveel een burger mocht consumeren. De nadruk op 'rauwe' bieten en verschillende koolsoorten weerspiegelt het dieet van die tijd, dat zwaar leunde op wat de Nederlandse bodem direct kon opbrengen. Gemeente Amsterdam