Bestelbon voor groentendistributie (Bestelbon A).
Origineel
Bestelbon voor groentendistributie (Bestelbon A). (Linkerkolom)
XXX
Gemeentelijke Distributie van Groenten
Bestelbon A № 045981
GEZINSKAART No. .................................................
Het nevenstaande wordt slechts afgeleverd tegen
afgifte van dezen bon en van de desbetreffende
strook der gezinskaart. De groenten kunnen op
de daarvoor aangewezen uren worden afgehaald
aan distributieplaats ................................................. .
Zoek geraakte bonnen worden niet vergoed.
Deze bon is slechts geldig in de week
volgende op die waarin besteld is.
Datum bestelling ....................................................
(Rechterkolom)
.......... pond roode kool
.......... ,, savoye kool
.......... ,, uien
.......... ,, wortelen
.......... ,, koolrapen
.......... ,, bieten (rauw)
.......... ,, zuurkool
Totaal ............ pond à 3 cent per kg = f ................
Bovenstaand bedrag door mij ontvangen.
(Handteekening) * Doel: Het document diende als officieel bestelformulier voor gesubsidieerde of gerantsoeneerde groenten tijdens een periode van schaarste.
* Controlemechanisme: De bon was gekoppeld aan een 'Gezinskaart'. Dit was een essentieel onderdeel van het distributiestelsel om hamsteren te voorkomen en een eerlijke verdeling te waarborgen. De vermelding dat zoekgeraakte bonnen niet worden vergoed, onderstreept de hoge waarde van het document in die tijd.
* Producten: De lijst bevat typische Nederlandse wintergroenten (koolsoorten, wortelen, uien, bieten). Deze producten waren relatief makkelijk lokaal te telen en lang te bewaren.
* Prijsstelling: Er wordt gerekend met "3 cent per kg". Dit is een zeer lage prijs, wat duidt op een streng gereguleerde markt of een vorm van sociale steun. Opvallend is de mix van eenheden: men bestelt in 'ponden' (500g), maar de prijs is per 'kg'.
* Taalkundig: De spelling is conform de regels van vóór de spellinghervorming van 1947 (bijv. 'roode', 'dezen', 'handteekening'). Dit document is een direct overblijfsel van de distributiepolitiek in Nederland, zeer waarschijnlijk tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. Vanwege tekorten aan voedsel door de oorlogssituatie en de export naar Duitsland, werd vrijwel de gehele voedselvoorziening via een bonnenstelsel geregeld. Gemeenten waren verantwoordelijk voor de lokale uitvoering hiervan. De 'Bestelbon A' suggereert dat er verschillende categorieën of periodes van uitgifte waren. De strenge regels betreffende geldigheid (alleen de week na bestelling) wijzen op een strak geplande logistiek om bederf van de verse groenten te voorkomen.