Getypt concept-rapport/brief met handgeschreven kanttekeningen. Het document noemt data als 4 maart en 2 april "jl." (jongstleden). Het kenmerk "1047/43" duidt op het jaar 1943. Waarschijnlijk een ambtenaar van de distributiedienst of voedselvoorziening (paraaf "Th. Mens", kenmerk "vD/SV"). [Header]
C o n c e p t [handgeschreven:] Th. Mens [rechts:] vD/SV

Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r . [onderstreept]

Onderwerp: Vischregeling.

In bijlage dezes heb ik de eer U afschriften over te leggen van een brief van den wnd. Politiepresident d.d. 2 April jl. no. 1047/43 en van een rapport van een contrôleur van mijn dienst d.d. 4 Maart jl., waaruit blijkt, dat P.Vrees Sr. en P.Vrees Jr. zijn geverbaliseerd wegens verschillende overtredingen van wetten en verordeningen. Uit een terzake dezerzijds nader ingesteld onderzoek is ten slotte gebleken, dat in den winkel van P. Vrees Jr. o.a. zijn in beslag genomen 1 mand schol (in vrijwel bedorven staat); 1 kistje met ± 20 kg. schol; 1 vat bliek (gezuurd); 1 vat wijting in zuur; 1 vatje haring (sardien).

Verder zijn nog verschillende artikelen levensmiddelen in beslag genomen w.o. kalfstongen, cacaoboonen, sinaasappelen, 19 blikjes gecondenseerde melk, 2 blik boter, 40 blikken conserven.

De laatstgenoemde artikelen behooren tot het privé eigendommen van Vrees Jr; volgens zijn mededeeling zijn deze zaken aan hem teruggegeven. T.a.v. de visch kan het volgende worden medegedeeld. De gezuurde artikelen mocht hij in voorraad hebben; deze zijn niet in de verdeeling opgenomen. De 20 kg. schol had Vrees Jr. eenige dagen tevoren op de Vischmarkt toegewezen gekregen; deze partij was toen 50 kg. groot, 30 kg. heeft hij verkocht aan het publiek, dat zich in de rij had opgesteld en 20 kg had hij gereserveerd voor vaste klanten.

[Linkermarge, handgeschreven:] Dit wordt nog gewijzigd [onleesbare paraaf]

[Onderaan, binnen een haak:]
Blijft over de mand van ± 50 kg. schol. Deze was door Vrees Sr. volgens zijn mededeeling buiten de verdeeling om betrokken van arbeiders van den Rijksafslag in Ymuiden. Deze krijgen nl. voor eigen gebruik hoeveelheden visch toegewezen, die zij vaak ruilen voor andere [tekst breekt af] * Inhoud: Het document betreft een onderzoek naar de vishandelaars P. Vrees Sr. en Jr., die betrapt zijn op het bezit van illegale voorraden voedsel.
* Overtredingen: Naast de officiële visvoorraad werden er luxe goederen gevonden (cacaobonen, sinaasappelen, boter) die in 1943 uiterst schaars waren. De verdediging voert aan dat dit "privé-eigendom" was.
* Zwarte Handel: Het meest belastende element is de 50 kg schol die "buiten de verdeeling om" (buiten het distributiestelsel) is verkregen via arbeiders van de Rijksafslag in IJmuiden. Dit wijst op een informele ruilhandel die door de bezetter en de distributiedienst als illegaal werd beschouwd.
* Status: De handgeschreven opmerking "Dit wordt nog gewijzigd" geeft aan dat dit een intern werkdocument is. De ambtenaar twijfelt blijkbaar nog over de formulering of de afhandeling van de zaak. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (Tweede Wereldoorlog). In 1943 was de voedselschaarste nijpend en was bijna alles "op de bon". De distributie werd streng gecontroleerd door de gemeente en de politie.

Winkeliers stonden onder grote druk: enerzijds moesten zij zich aan de strenge regels van de bezetter houden, anderzijds probeerden zij hun "vaste klanten" te helpen of zelf te overleven via de zwarte markt. Het feit dat arbeiders in IJmuiden vis die voor eigen gebruik bestemd was ("deputaatvis") ruilden voor andere goederen, was een bekend fenomeen om de karige rantsoenen aan te vullen. Dergelijke dossiers geven een indringend beeld van de dagelijkse overlevingsstrijd en de corruptie/grijze gebieden binnen het distributiestelsel tijdens de oorlogsjaren.