Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen. 13 mei 1943. [Briefhoofd]
NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE

AFDEELING: Verdeeling
BETREFFENDE: N. Bambergen - Amsterdam
'S-GRAVENHAGE, 13 Mei 1943
BERICHT OP SCHRIJVEN
BIJ ANTWOORD VERMELDEN 12792/V/Pe
BIJLAGEN ........... STUKS, T.W. ...........

[Adres]
Den Heer Directeur van het Marktwezen
Jan van Galenstraat 14
AMSTERDAM. -

[Handgeschreven tekst linksboven, diagonaal]
Kan voorlopig opleggen

[Stempel en handgeschreven aantekeningen midden]
No. 466/189/M. 1943
Zie brief / ? With / N.V.C. / m.i. ok / Hubp [onduidelijk]

[Tekst brief]
Blijkens mededeeling van den Heer N. Bambergen, Westerstraat te Uwent is zijn toewijzing voor paling aan Uw afslag reeds enkele malen verlaagd.
Ons is tevens gebleken, dat de firma Gebr. Klooster te Enkhuizen de toewijzing van Bambergen voornoemd nog steeds rechtstreeks aan dezen doet toekomen.
Laatstgenoemde firma heeft thans opdracht ontvangen bedoelde toewijzing eveneens naar den afslag te zenden.
Wij verzoeken U in verband hiermede evenwel den Heer Bambergen zijn oorspronkelijke toewijzing voor paling weder terug te geven.

[Ondertekening]
NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE,
[Handtekening: onleesbaar]
Ruy

[Handgeschreven tekst linker marge in rood/bruin]
wie dit?
dat
joods
mag n!

[Voetnoot]
ADELHEIDSTRAAT 300, 'S-GRAVENHAGE — POSTGIROREKENING 245271 — TELEGRAMADRES: NEDVISCEN
TELEFOON 720080 EN 772162, INTERCOMM. XX. VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE 722641
(A) 23430 - '42 - K 983

[Rechtsonder handgeschreven]
46 b

--- * Inhoud: De Nederlandsche Visscherijcentrale verzoekt de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om de palingtoewijzing van vishandelaar N. Bambergen te herstellen. Voorheen ontving hij paling rechtstreeks van de firma Gebroeders Klooster uit Enkhuizen, maar dit moet voortaan via de officiële afslag lopen. Omdat zijn toewijzing bij de afslag eerder was verlaagd, pleit de Centrale nu voor herstel naar het oorspronkelijke niveau.
* Taalgebruik: Formeel, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling ("mededeeling", "dezen").
* Administratieve sporen: De brief bevat diverse parafen en archiefnummers die duiden op een zorgvuldige verwerking binnen de bureaucratie van het Marktwezen. De opmerking "Kan voorlopig opleggen" suggereert dat de ontvanger besloot de zaak (tijdelijk) te archiveren zonder direct actie te ondernemen.
* Kritiek punt: De handgeschreven notitie in de kantlijn ("wie dit? dat joods mag n!") is zeer significant. Het suggereert dat een ambtenaar bij de ontvangst van de brief de Joodse achtergrond van de heer Bambergen opmerkte en op basis daarvan concludeerde dat de toewijzing niet toegestaan was of niet hersteld mocht worden.

--- * Oorlog en Bezetting: Het document dateert uit mei 1943, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland een grimmige fase had bereikt. De distributie van voedsel stond onder strikte controle van centrale instanties om schaarste te beheersen en de Duitse oorlogsmachine te bevoorraden.
* De Visscherijcentrale: Dit was een overheidsorgaan dat tijdens de oorlog de volledige controle had over de handel en distributie van vis. Niets mocht buiten hun om verhandeld worden.
* Jodenvervolging: In 1943 was de ontmanteling van Joodse bedrijven (arisering) en de deportatie van Joodse burgers in volle gang. Nathan Bambergen was een bekende Joodse vishandelaar op de Westerstraat. De vijandige kanttekening in de marge is een direct bewijs van hoe antisemitische uitsluiting doordrong tot in de kleinste details van de voedseldistributie en bureaucratie. Terwijl de Visscherijcentrale in Den Haag nog een puur zakelijk verzoek deed, werd dit in Amsterdam (mogelijk door een collaborerende ambtenaar) gesaboteerd op basis van de afkomst van de handelaar. N. Bambergen Marktwezen