Handgeschreven brief (verklikkersbrief/anonieme aangifte). 15 februari 1944. Anoniem ("Een Ooggetuige"). Onbekend, waarschijnlijk een beambte bij de politie, een inspecteur van de prijsbeheersing of een Duitse instantie (gezien de stempels en de aanhef "Mijnheer"). Amsterdam 15.2.1944
Nº 46/26/1 M. 1944 16/2
m. Dir.

Mijnheer

Daar ik heb gezien dat U heel goed
bevriend is met Klaas Lammers en zijn
leden en dat U wel eens een sigaret
aangeboden wordt; bepaald om met U
een goede verstand te willen blijven
dat zij eerleik zijn; Nu mijnheer
luister; daar ik als ooggetuige U
wel andere meededellinge kan
doen; vooral nu het voorjaar weer
aankomt, als dat die Heeren de
spiering gaan halen uit Enkhuizen,
maar gaan dan niet voor de spiering
maar wel voor de versche aal uit
de botters te halen en in de zwarte
handel te brengen, dat is bij mijn in
deze tijd een groote overtreding
ten eerste voor de vischerij Centrale
en ten tweede daar U heel goed
weet, als dat versche Aal geleverd
moet worden voor de weermacht.
dat noemen ze de eerleike leden
van de vischmarkt waar U zoo
goed bevriend en mee om gaat, dat zijn
bij mijn groote Bukkers, en zwendelaars.

w.g. Een Ooggetuige * Inhoud: De schrijver van deze brief beschuldigt "Klaas Lammers en zijn leden" (waarschijnlijk handelaren op de vismarkt) van illegale praktijken. De kern van de beschuldiging is dat deze mannen onder het mom van de vangst van spiering in Enkhuizen, in werkelijkheid verse aal opkopen bij de botters om deze vervolgens op de zwarte markt te verkopen.
* Toon en taalgebruik: De brief is geschreven in een ietwat gebrekkig Nederlands ("eerleik", "meededellinge", "bij mijn in deze tijd"), wat wijst op een schrijver uit de arbeidersklasse. De toon is verontwaardigd en beschuldigend. Opvallend is dat de schrijver de geadresseerde direct aanspreekt op zijn vriendschap met de beschuldigden ("dat U wel eens een sigaret aangeboden wordt"), wat bijna leest als een lichte waarschuwing of een poging de ambtenaar scherp te houden.
* Motivatie: De schrijver voert morele en strategische redenen aan voor de aangifte: het is een overtreding tegen de Visserijcentrale en, belangrijker nog voor de autoriteiten in 1944, de aal zou eigenlijk aan de Duitse Wehrmacht geleverd moeten worden.
* Terminologie: Het gebruik van de termen "zwarte handel" en "weermacht" plaatst de brief direct in de context van de economische schaarste en controle tijdens de bezettingsjaren. De term "Bukkers" wordt hier gebruikt als scheldwoord voor bedriegers of onderkruipers. Deze brief is een voorbeeld van een fenomeen dat tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) wijdverbreid was: de verklikkerbrief. In een tijd van extreme schaarste, distributiebonnen en een bloeiende zwarte markt, was het aangeven van economische vergrijpen schering en inslag.

De "Vischerij Centrale" was het orgaan dat tijdens de oorlog de controle over de visvangst en -distributie moest handhaven. Dat de schrijver expliciet vermeldt dat de aal voor de "weermacht" bestemd is, is een tactische zet; de Duitse bezetter trad doorgaans hard op tegen zaken die de bevoorrading van hun eigen leger in de weg stonden.

Dergelijke anonieme brieven werden vaak gedreven door oprechte verontwaardiging over onrechtvaardigheid, maar ook regelmatig door persoonlijke vetes, jaloezie of in de hoop op een beloning. De administratieve stempels op de brief tonen aan dat de aangifte door de bureaucratische molen van die tijd is gegaan. Politie Wehrmacht