Gedrukte pagina uit een rapport of publicatie, waarschijnlijk een verslag van een enquête naar arbeidsvoorwaarden. Verwijst naar regelingen van "Juli 1916" en "17 Juli 1916". [Pagina 6]

— 6 —

Overwerk wordt betaald, voor daguren met 30 cent per uur, voor avonduren met 36 cent per uur uur.
Inzake vacantie werd voorheen nimmer iets genoten. Enkelen geven op, verleden jaar voor het eerst 3 dagen te hebben gekregen. Thans geldt voor hen, dat bij 6 maanden dienst, 6 werkdagen vacantie met behoud van loon zal worden gegeven.
Inzake doorbetaling bij ziekte is geen regeling bekend; wel wordt door enkelen medegedeeld, dat bij eenige dagen verzuim door ziekte, het loon werd doorbetaald. Hoever de grens loopt is niet bekend.
In ’t algemeen komen ook hier, de reeds genoemde wenschen van andere bedrijven, naar voren.

V. BRUGGEN EN SLUIZEN.

Hoewel deze categorie niet, behoort tot het zuiver-administratieve personeel, is het volledigheidshalve toch wel nuttig de tijdelijk in dezen dienst te werk gestelden meê in deze enquête aan het woord te laten.
Er kwamen 8 vragenlijsten in.
7 invullers waren gehuwd en hadden resp. de zorg voor 0, 0, 1, 2, 5, 7 en 10 kinderen.
Een was weduwnaar en ondersteunt zijn dochter, een weduwe met 3 kinderen.
De leeftijden waren : 29, 31, 46, 46, 51, 55, 57 en 69 jaar.
In dienst waren ze : 1 : 7, 2 : 8, 1 : 10 en 1 zelfs 20 jaar, 2 sinds de mobilisatie en 1 : 4 maanden.
Het loon bedraagt f 2.— per dag, uit te betalen eens per maand.
Overwerk wordt blijkens de opgaven van 6 personen betaald met 25 cents per uur, na achtereenvolgende dienstprestatie van 12 uren in eenig etmaal.
Vacantie werd niet genoten totdat Burgemeester en Wethouders in de maand Juli 1916 de beslissing namen, welke in dit rapport is afgedrukt (bijlage III).
Bij ziekte wordt het loon niet doorbetaald.
Het ergerlijke van dezen ongeregelden toestand moge met een enkel voorbeeld worden aangetoond.
Ons wordt medegedeeld dat een assistent ten gevolge van den zwaren dienst een bloedspuwing krijgt, welk ongeval opneming in een der gasthuizen noodig maakt.
Daar wordt hij nu reeds 2 maanden verpleegd, terwijl het gezin moet leven van een ondersteuning door het Burgerlijke Armbestuur tot een bedrag van f 1.50 per week.
De wenschen der betrokkenen zijn vacantie met behoud van loon, uitbetaling per week van het loon (waaraan bereids op verzoek der organisatie is tegemoetgekomen), dezelfde Zondagsdienstregeling (2 vrije Zondagen per 3 weken) als voor de vast aangestelden in dag- en nachtdienst.
Er blijkt niet, dat aan deze losse menschen duurte-toeslag wordt uitbetaald, hoewel allen er voor in aanmerking komen.
Een der invullers klaagt over den langen (15½ uur) dagdienst in den zomer, een ander oud 31 jaar, dat hij wegens zijn leeftijd niet vast kan worden aangesteld.

[Rechterpagina]

ALGEMEEN OVERZICHT.

HET LOON.
Ten opzichte van het loon blijkt, dat slechts aan 2 bedrijven een gelijke regeling wordt toegepast, en wel : Electr. Werken en Gasfabrieken, met f 2.25 per dag.
Aan de Arbeidsbeurs wordt een regeling gevolgd, waardoor langer dienst en dus meerdere routine beloond worden met verhoogingen ; het aanvangssalaris is daar echter voor volwassenen f 2.— per dag.
Op de Secretarie is de salariëering het slechtst en bedraagt maximaal f 2.— p. d.
Wat echter door slechts enkelen, en dan nog als gunst, wordt behaald.
De overige daar werkzamen hebben f 1.75 of minder per dag.
Ook bij Bruggen en Sluizen bedraagt het dagloon slechts f 2.—.
In ’t algemeen kan geconstateerd worden, dat aan de losse krachten, in dienst der Gemeente Amsterdam, een zeer laag loon betaald wordt, vooral wanneer men daarmee vergelijkt de verhouding in het particuliere bedrijf, waar het usance is, den noodhulpen hooger loon toe te kennen, dan de gewone tewerk-gestelden minimaal ontvangen.
En het baart, juist in dezen tijd, geen verwondering, dat aan een tak van dienst als de Gemeente-Secretarie, de menschen geen vacantie durven nemen, omdat dan hun loon absoluut ontoereikend wordt, door het derven van vergoeding voor overwerk.
Hier moeten dus heel wat uren extra arbeid na den officiëelen werkdag gepresteerd worden, om aan een voor ’n gezin eenigszins toereikend loon te komen.

HET OVERWERK.
Hoewel er ook op dat punt geen overeenstemming bestaat tusschen de resp. diensten en bedrijven, mede door de zeer onvoldoende regeling voor Ambtenaren en Beambten, en de betaling variëert van 31 cents bij Electr. Werken, tot 35 cents aan de Gasfabrieken, moet toch erkend worden, dat in elk geval een zekere regeling aanwezig is.
De betaling zelve echter is onvoldoende, vooral waar het gewoonlijk avonduren betreft, en aan een herziening van het loon zal zeker een herziening van het overwerkbetalen gepaard moeten gaan.

VACANTIES.
Na de regeling, 17 Juli 1916 door B. en W. ingesteld, en waarbij aan alle losse werkkrachten met minstens 6 maanden achtereenvolgenden dienst, 6 werkdagen vacantie met behoud van loon wordt toegekend, lijkt het overbodig op dit punt in bijzonderheden te treden.
Doch juist omdat de getroffen maatregel zoo zeer toe te juichen valt, zij hier gememoreerd, dat voor dien enkel aan Arbeidsbeurs en Gemeente-Secretarie vacantie werd verleend.
Bij de andere bedrijven was zulks nog nimmer het geval geweest.

DOORBETALING LOON BIJ ZIEKTE.
Op dit punt blijkt absoluut niets geregeld te zijn.
Wel wordt hier en daar, bij eenige dagen ongesteldheid, geen bezwaar voor de doorbetaling gemaakt, doch eenige regeling, een grens is er niet.
En daarnaast zijn diensten te noemen, waar het in ’t geheel niet plaats vindt.
Bruggen en Sluizen betaalt bij ziekte geen loon. Gemeente-Secretarie betaalt wel loon, als de Secretaris daarover gunstig beschikt. Wat dus geen recht is. * Structuur: De tekst is strikt hiërarchisch opgebouwd met hoofd- en subkoppen. Het combineert statistische gegevens (aantal kinderen, leeftijden, loonbedragen) met kwalitatieve beschrijvingen en pleidooien voor betere omstandigheden.
* Argumentatie: Het document bekritiseert de ongelijkheid tussen verschillende gemeentediensten en de achterstand ten opzichte van de private sector. Er wordt een schrijnend voorbeeld gegeven van een zieke werknemer die afhankelijk is van het "Burgerlijke Armbestuur" om de ernst van het gebrek aan doorbetaling bij ziekte te onderstrepen.
* Economische context: De term "duurte-toeslag" wijst op de inflatie tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het feit dat werknemers overwerk moeten doen om rond te komen, schetst een beeld van bittere noodzaak in plaats van extra verdienste. Dit document stamt uit een roerige periode voor de Amsterdamse arbeidersbeweging tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918). Hoewel Nederland neutraal was, zorgde de oorlog voor schaarste en enorme prijsstijgingen. De tekst laat zien hoe de gemeente Amsterdam als werkgever worstelde met het formaliseren van arbeidsrechten voor "losse" (tijdelijke) krachten, die vaak jarenlang in onzekerheid werkten. De genoemde regeling van 17 juli 1916 markeert een belangrijk moment in de geschiedenis van de sociale voorzieningen: het prille begin van wettelijk vastgelegde vakantiedagen voor gemeentepersoneel. De enquête is waarschijnlijk uitgevoerd door een vakbond (zoals de NVV of een specifieke bond voor gemeentepersoneel) om druk uit te oefenen op het stadsbestuur voor verdere hervormingen. Gemeente Amsterdam