Verwijzingsbiljet voor een arts (Werkverruiming). WERKVERRUIMING [rechtsboven in kader:] No. 190055

VERWIJZINGSBILJET No. 1
VOOR DEN ARTS

Naam: Cromenberg
Voornamen: Isaac Alexander
Geboorte-datum: 2 September 1913
Adres: Nw. Prinsengr. 52
Gemeente: Amsterdam

[Rechterkolom:]
Geh. kostw. ~~ongeh.~~
Samenst. gezin
1 Betrokkene
2 .......................................
[regels 3 t/m 12 blijven oningevuld]

Rentekaart No. ....................

[Middenveld:]
Beroep: .........................................................................................
Nevenberoep: .............................................................................

Plaatsing ing. ..............................................................................
Te ...................................................................................................

Plaats van vertrek: .....................................................................
Aanvang werk-vertrek [tussenregels:] Trein / Autobus uur.
Huisvesting te: ............................................................................

Aanteekeningen: ..........................................................................
...........................................................................................................
...........................................................................................................

[Onderaan links:]
Stadsdrukkerij Amsterdam
* 28475-11-41-2000 stel à 4 Dit formulier is een officieel bewijsstuk van de administratieve verwerking van een individu binnen het systeem van de Werkverruiming in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het betreft Isaac Alexander Cromenberg, geboren in 1913.

De belangrijkste kenmerken van dit document zijn:
* Persoonsgegevens: De invulling is handgeschreven in een duidelijk leesbaar handschrift. De term "ongeh." (ongehuwd) in de rechterkolom is doorgestreept, wat suggereert dat de betrokkene gehuwd was of als kostwinner werd aangemerkt.
* Status van het formulier: Hoewel de persoonsgegevens en het adres (Nieuwe Prinsengracht 52) zijn ingevuld, zijn de velden betreffende de feitelijke tewerkstelling (beroep, plaatsing, vertrekgegevens) op dit specifieke biljet leeg gelaten.
* Drukcode: De code "11-41" onderaan wijst op een drukdatum van november 1941, wat de chronologische context plaatst in de periode van de Duitse bezetting. Het document moet worden gezien in het licht van de Joodse Werkverruiming. Hoewel de werkverschaffing (Werkverruiming) een vooroorlogs initiatief was om werkloosheid te bestrijden, werd het tijdens de bezetting door de nazi-organisaties instrumenteel gemaakt voor de vervolging van de Joodse bevolking.

Vanaf begin 1942 werden Joodse mannen via dergelijke verwijzingen verplicht gekeurd door artsen om daarna te worden uitgezonden naar werkkampen in met name Noord- en Oost-Nederland. De Nieuwe Prinsengracht, waar Cromenberg woonde, was een straat in de Amsterdamse Jodenbuurt. Uit historische bronnen (zoals Joods Monument) blijkt dat Isaac Alexander Cromenberg de oorlog niet heeft overleefd; hij werd op 31 maart 1944 in Midden-Europa vermoord. Dit biljet markeert een van de bureaucratische stappen in het proces dat leidde tot zijn deportatie.