Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen en stempels. 11 februari 1942 (ontvangen op 14 februari 1942). Joodsche Raad voor Amsterdam, Afd. IX Medische Zaken (Dr. S. Spijer, Medisch Adviseur). De heer Kaan, p/a Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken, afd. Werkverruiming, Amsterdam. JOODSCHE RAAD VOOR AMSTERDAM
VOORZITTERS: A. ASSCHER EN PROF. Dr. D. COHEN

TELEFOON 55003, 55136, 54970
POSTGIRO 417242

[Kader linksboven]
Bij Uw antwoord te vermelden: { AFD. IX Med.z. / REF. Dr.Sp/K

AMSTERDAM-C., 11 Febr. 1942
NIEUWE KEIZERSGRACHT 58

[Stempel rechtsboven]
Afd. Gem. Werkverruiming M.S.
No. J 552 Ingekomen:
14 FEB. 1942

[Handgeschreven in potlood/pen boven de tekst]
gezien [paraaf] 13/2

Geachte Heer Kaan,

Van de onderzochte gevallen, die reeds door een arts van de A,G.O. goedgekeurd waren, door de artsen van mijn afdeeling afgekeurd zijn, doe ik U hierbij het resultaat van het heronderzoek toekomen, onder terugzending van de mij ter hand gestelde formulieren.

I.B. COHEN, geb. 19 Juli 1905, wonende Afrikanerplein 53/hs.
[Handgeschreven kantlijn:] 8/II 42 afgekeurd.
3 maanden ongeschikt (wordt nog door den oogarts behandeld.

J. de HOND, geb. 16 Febr. 1910, wonende Mauvestraat 39/3
[Handgeschreven kantlijn:] 8/II 42 afgekeurd.
Alleen geschikt voor minder zwaar werk.

D. ROBLES, geb. 5 Mei 1907, wonende Tugelaweg 88/hs.
[Handgeschreven kantlijn:] 8/II 42 afgekeurd.
Geschikt voor minder zwaar werk.

S.v. PRAAG, geb. 23 Aug. 1892, wonende Zandstraat 38/3
[Handgeschreven kantlijn:] 8/II 42 afgekeurd.
Ongeschikt.

A. QUERIDO, geb. 9 Aug. 1915, wonende Quellijnstraat 56/3
[Handgeschreven kantlijn:] 8/II 42 afgekeurd.
licht werk, voor zoover hij dat met de linker arm doen kan, de rechter arm heeft weinig kracht.

Betreffende M. KOREN, Burg. Tellegenstr. 52 en S.A. CROONENBERG, Nw. Prinsengracht 52, zal ik U nog nader berichten.
[Handgeschreven kantlijn:] 8/II 42 afgekeurd.

Hoogachtend
[Handtekening: Spijer]
( S. Spijer )
Medisch Adviseur

Aan den Heer KAAN,
p/a het Gem. Bureau voor Sociale Zaken
afd. Werkverruiming,
Galerij.

K 249 Deze brief illustreert het bureaucratische proces rondom de keuring van Joodse mannen voor de werkverruiming (werkverschaffing) in 1942. Dr. S. Spijer, medisch adviseur van de Joodsche Raad, rapporteert aan het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken dat vijf specifieke personen die eerder door de artsen van de A.G.O. (Aanvullende Gemeentelijke Ondersteuning) geschikt waren bevonden, door de medische afdeling van de Joodsche Raad alsnog (gedeeltelijk) ongeschikt zijn verklaard.

De lijst bevat gedetailleerde medische redenen:
* I.B. Cohen: oogproblemen.
* J. de Hond & D. Robles: enkel geschikt voor licht werk.
* S.v. Praag: volledig ongeschikt.
* A. Querido: functieverlies in de rechterarm.

De handgeschreven aantekeningen "8/II 42 afgekeurd" in de marge lijken te duiden op een definitieve administratieve verwerking van deze medische bevindingen door de ontvangende instantie. In februari 1942 was de Joodsche Raad voor Amsterdam al een jaar operationeel onder toezicht van de Duitse bezetter. Een van de taken van de Raad was het bemiddelen bij de inzet van Joodse mannen in werkprojecten. De medische afdeling (Afdeling IX) speelde hierin een cruciale rol: een afkeuring kon iemand tijdelijk behoeden voor zwaar dwangarbeid in de werkverschaffing of later voor deportatie naar werkkampen in het oosten.

De brief toont een spanningsveld aan: terwijl de gemeentelijke instanties (A.G.O.) de mannen probeerden in te zetten voor arbeid, probeerde de medische tak van de Joodsche Raad op basis van gezondheidsklachten hun inzet te beperken of te voorkomen. Voor veel van de genoemde personen in dit document was deze medische beoordeling echter uitstel van executie; namen als Cohen, de Hond, Robles en Querido komen voor in de archieven van de Holocaust als slachtoffers van de deportaties die later in 1942 op grote schaal begonnen. A. Querido D. Robles I.B. Cohen J. de Hond Kaan (De heer) S. Spijer