J. de Hond

Dienstbrief (doorslag van een getypt exemplaar).

De brief is een officiële sommatie van de Amsterdamse Dienst voor het Marktwezen aan de heer S. de Hond. De heer De Hond wordt ervan beschuldigd marktmateriaal (zoals kraamonderdelen of tafels) te hebben verhuurd op de Waterloopleinmarkt zonder de vereiste vergunning. De toon is strikt ambtelijk. Er wordt een directe sanctie in het vooruitzicht gesteld: indien de ontvanger niet verschijnt voor een gesprek op het kantoor aan de Jan van Galenstraat (de locatie van de Centrale Markthallen), zal hem het recht ontzegd worden om nog langer materiaal op de Amsterdamse markten te plaatsen. Dit zou voor een ondernemer in deze sector een direct einde van zijn nering betekenen.

Handgeschreven brief op gelinieerd papier.

De brief is een verzoekschrift waarin een markthandelaar om uitstel van betaling vraagt voor de pacht van zijn standplaats. De schrijver, J. de Hond, geeft aan dat hij zijn standplaats (nummer 140 op de Dapperstraat) niet kan gebruiken. De reden hiervoor is tweeledig: de algehele mobilisatie en het feit dat de aanvoer van zijn enige handelsproduct, bananen, is gestopt omdat er geen schepen meer binnenkomen. Het handschrift is een duidelijk leesbaar 20e-eeuws cursief. De taal bevat enkele archaïsche spellingen en grammaticale constructies die typerend zijn voor die periode of de persoonlijke stijl van de schrijver (zoals *"Mobelisatie"*, *"banane handel"*, *"bootten"* en *"koomen"*). De toon is uiterst respectvol doch dringend.

Officieel ambtelijk bijblad/notitie betreffende marktzaken.

Het document is een ambtelijk advies over een verzoek van marktkoopman J. de Hond. Hij heeft gevraagd om uitstel van betaling voor zijn staangeld op de Dappermarkt. De ambtenaar adviseert negatief op dit verzoek: betaling is verplicht en bij verzuim zal de vergunning voor de standplaats worden ingetrokken. Er wordt echter een nuance gemaakt: de koopman hoeft de plek niet fysiek in te nemen (*uitstel van plaatsbezetting*), zolang hij maar wel wekelijks het verschuldigde bedrag blijft betalen. Dit suggereert dat de koopman wellicht tijdelijk verhinderd was om te werken, maar zijn recht op de plek niet wilde verliezen. De gemeente Amsterdam hanteerde hierbij een strikt financieel beleid.

Ambtelijk advies/bijblad betreffende marktwezen.

De tekst betreft een ambtelijke reactie op een verzoek van een marktkraamhouder, J. de Hond, om uitstel van betaling van zijn standplaatsgeld op de markt in de Dapperstraat. De ambtenaar wijst het verzoek om uitstel van betaling af en adviseert een strenge waarschuwing: bij niet-tijdige (wekelijkse) betaling zal de standplaats worden ingetrokken. Er wordt echter wel enige coulance getoond wat betreft de fysieke aanwezigheid ("plaatsbezetten"), mits er maar voor de plek betaald wordt. Het document illustreert de strikte financiële handhaving door het gemeentelijk marktwezen aan de vooravond van de bezettingsjaren.

Getypte brief (doorslag of origineel op kantoorpapier).

* **Kernboodschap:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek om uitstel van betaling voor marktgeld. De directeur van de marktdienst stelt de heer J. de Hond een ultimatum: als er niet tijdig en regelmatig betaald wordt, verliest hij zijn marktvergunning (de "plaats"). * **Toegeving:** Er wordt een kleine tegemoetkoming gedaan: de marktkoopman hoeft zijn plaats voorlopig niet fysiek te bezetten (wellicht vanwege persoonlijke omstandigheden of gebrek aan handel), mits hij de verschuldigde staanplaatsvergoedingen blijft betalen. * **Formele kenmerken:** De brief hanteert een strikt zakelijke, ambtelijke toon. De handgeschreven toevoeging "Verzonden 2/10-39" geeft aan dat de brief effectief twee dagen na datering is gepost.

Doorslag van een officiële brief (dienstbrief)

Deze brief is een zakelijke afwijzing van een verzoek om uitstel van betaling. De heer J. de Hond, een marktkoopman, had op 13 september 1939 verzocht om uitstel voor het verschuldigde marktgeld. De Directeur van de markten wijst dit verzoek resoluut af en dreigt met het intrekken van de marktvergunning (de "plaats") conform het geldende reglement. Opvallend is de handreiking aan het slot: de koopman krijgt toestemming om zijn standplaats tijdelijk niet te bezetten (niet fysiek aanwezig te zijn), mits hij de verschuldigde gelden wel tijdig blijft doorbetalen. Dit suggereert dat de heer De Hond om een of andere reden niet in staat was zijn handel uit te oefenen, maar zijn plek op de markt wel wilde behouden. ---

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt J. de Hond om uitstel voor het innemen van een toegewezen standplaats op de Amsterdamse Dapperstraat (nummer 140). Hij voert hiervoor drie redenen aan: 1. **Stagnatie van handel door de mobilisatie:** De schrijver gebruikt het woord "bobelicatie" (mobilisatie). Door de oorlogsdreiging en de Nederlandse mobilisatie in maart 1940 was de aanvoer van goederen, in dit geval specifiek bananen, ernstig verstoord. 2. **Concurrentie:** Hij geeft aan dat er naast de beoogde plek al 15 jaar lang iemand anders in fruit handelt, wat zijn eigen kansen op die plek bemoeilijkt. 3. **Ontbreken van papieren:** Hij stelt dat hij geen "erkennings kaart" heeft (mogelijk een officiële vergunning of bewijs van inschrijving). De brief eindigt met het verzoek om uitstel totdat er weer bananen ("banane") geleverd kunnen worden. De schrijfstijl is eenvoudig en bevat veel spelfouten die wijzen op een fonetische benadering van de taal (bijv. "wort", "om dat", "bobelicatie").

Officiële correspondentie (getypte brief).

De brief betreft een officiële beschikking aan de heer J. de Hond aangaande zijn standplaats op de Dappermarkt. In die tijd gold voor marktkooplieden een strikte aanwezigheidsplicht om hun recht op een vaste plek te behouden. De heer De Hond heeft om uitstel van deze verplichting gevraagd. De directeur verleent dit uitstel voor een periode van maximaal drie maanden (tot medio juli 1940). De cruciale voorwaarde voor het behoud van de standplaats is dat het wekelijkse marktgeld (het staangeld) ononderbroken wordt doorbetaald, ook tijdens zijn afwezigheid. De toon is zakelijk en strikt bureaucratisch.

Officiële brief/doorslag (waarschijnlijk van een gemeentelijke instantie in Amsterdam).

* **Inhoud:** Het document is een officiële goedkeuring voor een tijdelijke ontheffing van de bezettingsplicht op de Dapperstraat-markt. De heer J. de Hond had hiertoe een verzoek ingediend op 29 maart 1940. * **Voorwaarden:** De heer De Hond mag maximaal drie maanden afwezig blijven van zijn standplaats, op voorwaarde dat hij het verschuldigde wekelijkse marktgeld blijft doorbetalen. * **Bestuurlijke context:** De brief getuigt van de strikte regulering van Amsterdamse markten in die tijd. Standplaatshouders hadden de plicht hun plek fysiek in te nemen; voor afwezigheid was expliciete toestemming nodig om de vergunning niet te verliezen. * **Opmerkelijke details:** De handgeschreven notitie "extra" en de vermelding van "Wijk 18" wijzen op de administratieve indeling van de stad en de marktdienst.

Marktregister / Administratief kasboek van standplaatshouders.

* **Structuur:** Het document is een strak vormgegeven administratief overzicht. Er zijn kolommen voor standplaatsnummer, naam, handelswaar en een sectie voor de dagen van de week (M, D, W, D, V, Z) om de aanwezigheid bij te houden. * **Inhoud:** Het aanbod is zeer divers: van versproducten (groenten, fruit, vis, kaas) tot textiel (manufacturen, kousen, schorten) en specialistische artikelen zoals "ansichtkaarten", "gummi hakken" en "2e hands boeken". * **Opmerkelijke details:** * Veel namen wijzen op een Joodse achtergrond (o.a. Blits, Isaac, Lakmaker, Naarden, Boas), wat typerend is voor de markten in grote steden als Amsterdam (bijv. de Waterloopleinmarkt of Albert Cuypmarkt) in deze periode. * Bij nummer 200 (L. Keizer) staat een interessante aantekening: *"te lang in steun om het nog te controleeren"*, wat impliceert dat deze persoon een uitkering ("steun") ontving en mogelijk daardoor niet meer actief was op de markt. * De kolom "Bijzonderheden" bevat diverse korte notities zoals "vrouw", "man", "werkt als knecht" of "maakt zelf sigaren".

Dienstverslag / Controlerapport.

Het document is een zakelijk verslag van een inspectieronde op een bedrijfs- of marktterrein (mogelijk de veiling of groothandelsmarkt van Schiedam). De focus ligt op de verificatie van de aanwezigheid van het personeel (controleurs en hondenwacht) en het onderzoek naar een eerdere diefstal. **Kernpunten in het verslag:** 1. **Surveillance:** Er is sprake van een gelaagde beveiliging met portiers, ronde-lopende controleurs en hondenwachten (zowel te voet als per fiets). 2. **Incidenten:** Er wordt melding gemaakt van twee diefstallen: één bij grossier Wilkman en één bij grossier C. Kooij op Pier B. 3. **Kritiek op de bewaking:** De schrijver constateert een hiaat in de beveiliging. Hoewel er een rolluik geforceerd was en er indringers waren gesignaleerd door andere controleurs (Ris en De Vrees), beweert de hondenwacht die op dat moment dienst had dat hij niets heeft gemerkt. Dit verklaart de rode onderstreping in de tekst; het duidt op een onderzoek naar mogelijk falen of medeplichtigheid van de wacht.

Registerpagina (waarschijnlijk een bevolkingsregister, ledenlijst of woningregister).

* **Handschrift:** Een verzorgd maar snel 'kantoorshandschrift' uit de vroege 20e eeuw. Er is gebruik gemaakt van diakritische tekens zoals de 'ij' met puntjes en de typische 'S' en 'G' uit die periode. * **Structuur:** De pagina is ingericht om mutaties bij te houden. Veel namen komen op beide pagina's voor, maar met verschillende adressen. Dit suggereert dat de linker- en rechterpagina mogelijk een "oude" en "nieuwe" situatie weergeven, of een alfabetische index versus een geografische ordening. * **Afkortingen:** Er wordt veel gebruik gemaakt van 'idem' om herhaling van achternamen of straten aan te duiden. Verdiepingen worden aangegeven met Romeinse cijfers (I, II, III, IV) en de toevoeging 'h' voor 'huis' (begane grond). * **Correcties:** Er zijn diverse doorhalingen zichtbaar, wat duidt op een levend administratief document waarbij bewoners verhuisden of gegevens werden geactualiseerd.

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

Deze brief illustreert het bureaucratische proces rondom de keuring van Joodse mannen voor de werkverruiming (werkverschaffing) in 1942. Dr. S. Spijer, medisch adviseur van de Joodsche Raad, rapporteert aan het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken dat vijf specifieke personen die eerder door de artsen van de A.G.O. (Aanvullende Gemeentelijke Ondersteuning) geschikt waren bevonden, door de medische afdeling van de Joodsche Raad alsnog (gedeeltelijk) ongeschikt zijn verklaard. De lijst bevat gedetailleerde medische redenen: * **I.B. Cohen:** oogproblemen. * **J. de Hond & D. Robles:** enkel geschikt voor licht werk. * **S.v. Praag:** volledig ongeschikt. * **A. Querido:** functieverlies in de rechterarm. De handgeschreven aantekeningen "8/II 42 afgekeurd" in de marge lijken te duiden op een definitieve administratieve verwerking van deze medische bevindingen door de ontvangende instantie.

Document

* **Statusindicator**: De letter 'J' aan de linkerzijde duidt aan dat de personen op de lijst als 'Jood' geregistreerd stonden bij de bezettende macht of de Joodse Raad. * **Locaties**: Alle adressen bevinden zich in Amsterdam, met een sterke concentratie in Amsterdam-Oost (Transvaalbuurt, Oosterparkbuurt), wat destijds een wijk was met veel Joodse inwoners. * **Annotaties**: De vinkjes suggereren een administratief proces van verificatie of selectie. In de context van de Holocaust kan dit duiden op een controle voor transport of het resultaat van een razzia. * **Afkortingen**: * **hs**: Huis (begane grond). * **bov**: Bovenwoning. * **Romeinse cijfers (I t/m V)**: De verdieping. * **GW**: Mogelijk "Gezins-Woning" of een specifieke vrijstellingsstatus ('Gesperrt'-stempel), hoewel dit vaak per individu verschilde.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE den heer J.J.de Kort-Halli, Lindengracht 336 _A_L_H_I_E_R_(C).

# TRANSCRIPTIE Den Heer. Directeur v/h. Marktwezen Jan van Galenstraat Amsterdam (W.)

# TRANSCRIPTIE De Weledb Heer Directeur v. d. Marktwezen J v Galenstr. 14 A. dam.

# TRANSCRIPTIE Th: de Haan. [onderstreept]