S. Spijer

Officiële brief/verklaring op briefpapier van de Joodsche Raad.

Dit document is een medisch attest afgegeven door de medische afdeling van de Joodsche Raad voor Amsterdam. De medisch adviseur, dr. Salomon Spijer, verklaart hierin dat de heer S. Pierotto (waarschijnlijk Salomone Pierotto, een diamantslijper) om medische redenen niet uitgezonden kan worden naar de 'werkverruiming'. Er is een opmerkelijk tijdsverschil van bijna een maand tussen de datum van verzending (29 januari) en de datum van binnenkomst bij de gemeentelijke instantie (27 februari). De diverse stempels en rode potloodmarkeringen duiden op een strikte bureaucratische afhandeling binnen het gemeentelijk apparaat dat belast was met de sociale werkvoorziening voor Joden. Het rode potlood bij "Behandeling" en de grote 'J' wijzen op administratieve verwerking door de betreffende ambtenaren.

Brief / Ambtelijke correspondentie

* **Administratieve taal:** Het document hanteert een zakelijke, ambtelijke toon. Er is sprake van kleine typefouten, zoals "ongewijzigdf" bij P. Simons en een hapering in de straatnaam van A. Kollem (Chr. de "etstraat, bedoeld is vermoedelijk de Christiaan de Wetstraat). * **Handgeschreven toevoegingen:** Naast de namen staan parafen (mogelijk ter controle van verwerking). Bij J. Jessurrun de Mesquita en S. Tak staan specifieke dossiernummers en namen genoteerd door de ontvangende instantie. * **Medische beoordeling:** De termen "ongeschikt", "advies blijft ongewijzigd" en "voorloopig 2 maanden niet uitzenden" duiden op een keuringsproces waarbij de medisch adviseur bepaalde of Joodse burgers fysiek in staat waren tot (gedwongen) tewerkstelling. * **Geografie:** De genoemde adressen bevinden zich verspreid over Amsterdam (Centrum, West, Oost, Zuid), wat de brede impact van de maatregelen op de Joodse bevolking van de stad illustreert.

Getypt document (doorslag) met uitgebreide handgeschreven aantekeningen in blauwe en zwarte inkt.

* **Administratief proces:** Dit document illustreert de bureaucratische afhandeling van de Jodenvervolging in Amsterdam. Het toont de resultaten van medische keuringen uitgevoerd door dr. S. Spijer. De aantekening "goedgekeurd" duidt erop dat de betreffende personen medisch fit werden bevonden voor deportatie of tewerkstelling. * **Bestemmingen:** Er wordt verwezen naar diverse Joodse werkkampen in Nederland: 'Vecht', 'Molengroot' (bij De Wijk), 'Conrad' (bij Staphorst) en 'Arrien' (bij Ommen). De datum 25/4 suggereert een gecoördineerde verplaatsing naar deze locaties op 25 april 1943. * **Annotaties:** De vele verschillende handschriften en parafen wijzen op een proces waarbij het document door meerdere administratieve handen is gegaan (zoals de lijst namen linksonder).

Brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De brief dient om de resultaten van medische keuringen door te geven aan de instantie die verantwoordelijk is voor de tewerkstelling van Joden. De resultaten variëren van "ongeschikt" tot het advies om iemand nabij Amsterdam te werk te stellen of de uitzending tijdelijk uit te stellen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Deze zijn cruciaal. Ze lijken geplaatst door de ontvangende administratie. Bij M. Aardewerk staat "geplaatst 31/3 Diever", wat impliceert dat hij al naar een werkkamp (Diever) was gestuurd voordat dit medische resultaat verwerkt was. Bij M. Slier staat "geplaatst 31/3-42 Geesbrug", hoewel hij als "ongeschikt" is beoordeeld. Dit toont de tragische bureaucratische realiteit waarbij de machine van deportatie en tewerkstelling vaak sneller ging dan de medische bezwaren. * **Functionarissen:** S. Spijer trad op als medisch adviseur voor de Joodsche Raad. De voorzittershamer lag bij Abraham Asscher en David Cohen, wiens namen pontificaal bovenaan staan.

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

Deze brief illustreert het bureaucratische proces rondom de keuring van Joodse mannen voor de werkverruiming (werkverschaffing) in 1942. Dr. S. Spijer, medisch adviseur van de Joodsche Raad, rapporteert aan het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken dat vijf specifieke personen die eerder door de artsen van de A.G.O. (Aanvullende Gemeentelijke Ondersteuning) geschikt waren bevonden, door de medische afdeling van de Joodsche Raad alsnog (gedeeltelijk) ongeschikt zijn verklaard. De lijst bevat gedetailleerde medische redenen: * **I.B. Cohen:** oogproblemen. * **J. de Hond & D. Robles:** enkel geschikt voor licht werk. * **S.v. Praag:** volledig ongeschikt. * **A. Querido:** functieverlies in de rechterarm. De handgeschreven aantekeningen "8/II 42 afgekeurd" in de marge lijken te duiden op een definitieve administratieve verwerking van deze medische bevindingen door de ontvangende instantie.

Document

Dit document is een administratief overzicht van medische keuringen uitgevoerd door de Joodsche Raad. De tabel bevat namen, adressen en de medische conclusie ("Resultaat"). Opvallend zijn de kwalificaties zoals "ongeschikt" en "alleen licht werk". In de kantlijn en achter de resultaten staan handgeschreven tekens (krullen/vinkjes), wat wijst op een administratieve controle of verwerking door de ontvangende instantie. Eén regel is onleesbaar gemaakt door overtyping van 'X'-en, wat kan duiden op een correctie of intrekking van een advies tijdens het opstellen van de brief. De adressen tonen een spreiding over Amsterdamse wijken met een significante Joodse populatie in 1942 (o.a. de Rivierenbuurt en de Jodenbuurt). --- ### CONTEXT In maart 1942 bevond de Jodenvervolging in Nederland zich in een overgangsfase naar de massale deportaties. De Joodsche Raad, ingesteld door de bezetter, werd gedwongen een centrale rol te spelen in de organisatie van de Joodse gemeenschap. De Afdeling Medische Zaken verrichtte keuringen die in deze periode vaak gerelateerd waren aan de inzet voor de arbeidsverruiming of de zogenaamde 'werkverruiming' in kampen in Nederland. Een medische verklaring van "ongeschiktheid" kon op dat moment nog dienen als (tijdelijke) vrijstelling voor zware arbeid of transport. De correspondentie met het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken onderstreept de verstrengeling van de gemeentelijke bureaucratie met de maatregelen van de bezetter tegen de Joodse bevolking. S. Spijer was een van de artsen die als medisch adviseur voor de Raad werkte.

Brief op officieel briefpapier van de Joodsche Raad voor Amsterdam.

Deze brief vormt een administratieve schakel tussen de Joodsche Raad en de Amsterdamse gemeentelijke instanties (het Bureau voor Sociale Zaken) in het begin van 1942. De kern van de brief betreft de afhandeling van medische attesten. Dr. Salomon Spijer, de medisch adviseur van de Raad, stuurt drie attesten terug die niet nodig bleken voor de keuringen in de Diamantbeurs. De overige acht attesten (van een totaal van elf) zijn daar kennelijk wel achtergebleven als bewijsstukken. De "keuringen in de Diamantbeurs" verwijzen naar de medische selecties waarbij werd bepaald of Joodse Amsterdammers fysiek in staat waren tot arbeid. Dit proces was cruciaal: een medische afkeuring kon op dat moment leiden tot een (tijdelijke) vrijstelling (*Sperre*) van tewerkstelling of transport, terwijl goedkeuring vaak uitzending naar een werkkamp betekende.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief op officieel briefpapier van de Joodsche Raad voor Amsterdam. * **Afzender:** Dr. S. Spijer, Medisch Adviseur van de Joodsche Raad (Afdeling IX, Medische Zaken). * **Ontvanger:** De heer Hendriks, p/a afdeling Werkverruiming van het Gemeentelijk Bureau voor Sociale Zaken, Amsterdam. * **Datum:** 3 februari 1942 (ontvangen op 4 februari 1942). * ...

zoodat ik U zou willen verzoeken, bij het uitzenden van deze groep met de mogelijkheid rekening te willen houden. Hoogachtend [Handtekening: S. Spijer] ( S. Spijer ) Medisch Adviseur Aan het Gem. Bureau voor Sociale Zaken, afd. Tewerkstelling Joodsche Arbeiders [Voetnoot:] Model 28 ALG 50.000 7784 — K 276

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven] U. v. D. S. Speijer _________________ Waterlooplein 25 II

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, cursief:] *Extra* [Rechtsboven:] VP/HG. den Heer M.Speyer, 1e Jan Steenstraat 103 II, [Onderstreept:] Amsterdam-Zuid. Wijk 17. 25/144/2 M. 9 Augustus 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 24 Juli jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek niet voor inwilliging in aanmerking kan komen. Indien U voortaan Uw plaats niet regelmatig bezet, zal deze worden in...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] Inspecteur [Handgeschreven, midden boven:] Verzonden 29/12 den Heer S.Speyer, Waterlooplein 25 II, Amsterdam-Centrum. Wyk 2. 103/29/2 M 29 December 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 16 November jl. ver- leen ik U hierby tot wederopzegging toestemming om zich op Uw plaats op de markt aan de Gaaspstraat te laten bystaan - niet vervangen - door ...