Verwijzingsbiljet No. 3 voor den werknemer (tewerkstellingsformulier). WERKVERRUIMING
No. 190055

VERWIJZINGSBILJET No. 3
VOOR DEN WERKNEMER

Naam: Croenenberg
Voornamen: Isaac Alexander
Geboorte-datum: 2 September 1913
Adres: Nw. Prinsengr. 52
Gemeente: Amsterdam

Beroep: [niet ingevuld]
Nevenberoep: [niet ingevuld]

Plaatsing ing.: [niet ingevuld]
Te: [niet ingevuld]

Plaats van vertrek: [niet ingevuld]
Aanvang werk-vertrek: Trein / Autobus [niet ingevuld] uur.
Huisvesting te: [niet ingevuld]

Geh. kostw. ~~ongeh.~~
Samenst. gezin
1 Betrokkene
2 ............................................................
[...]
12 ............................................................
Rentekaart No. [niet ingevuld]

Aanteekeningen:
[niet ingevuld]

Zonder dit bewijs wordt U niet op het werk toegelaten.

Stadsdrukkerij Amsterdam
* 23475-11-41-2000 stel à 4 Dit document is een officieel verwijzingsbewijs voor de 'Werkverruiming', een systeem dat oorspronkelijk in de jaren '30 werd opgezet voor werklozensteun. In de context van dit document (november 1941) heeft het echter een specifieke en sinistere lading.

De betrokkene is Isaac Alexander Croenenberg, wonende aan de Nieuwe Prinsengracht 52 te Amsterdam. Dit adres bevond zich in de Amsterdamse Jodenbuurt. Op het formulier is "ongeh." (ongehuwd) doorgehaald, wat aangeeft dat hij gehuwd was of als gezinshoofd werd aangemerkt. Het formulier zelf is nog niet volledig ingevuld wat betreft de plaatsing, wat erop wijst dat dit een voorbereidend administratief document is. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland werd het instrument van de 'Werkverruiming' door de bezetter ingezet om Joodse mannen te isoleren en tewerk te stellen in werkkampen binnen Nederland (zoals kamp Conrad, kamp It Petgat, etc.). Dit begon op grote schaal in januari 1942.

Dit document uit november 1941 markeert de bureaucratische voorbereiding op deze gedwongen tewerkstelling. Voor veel Joodse mannen waren deze werkkampen het voorstadium van deportatie naar de vernietigingskampen in Polen. Volgens gegevens van het Joods Monument is Isaac Alexander Croenenberg inderdaad omgekomen tijdens de Holocaust; hij stierf op 31 maart 1944 ergens in Midden-Europa op 30-jarige leeftijd. Dit document vormt daarmee een tastbaar bewijs van de administratieve weg die leidde naar de deportatie van de Joodse bevolking uit Amsterdam. Gemeente Amsterdam