Archiefdocument
Origineel
4 april (waarschijnlijk 1939, gezien de tekst verwijst naar het eerste kwartaal van 1939). De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten of een vergelijkbare gemeentelijke instantie). 1 4 April 9
2A/3/2 den Heer Wethouder voor de
Amsterdam. Levensmiddelen
teit der hier ter stede verbruikte aardappelen. De minder
goede soorten (de zoogenaamde bintjes, industrie en alpha's)
werden hier vroeger nagenoeg niet verkocht, doch uitsluitend
de aardappelen van goede qualiteit (de Zeeuwsche, red-star
en Ypolder-aardappelen). Onderstaand volgt een overzicht van
de aanvoeren der aardappelen van mindere qualiteit:
1936 1937 1938
718 hl. 11.665 hl. 122.598 hl.
In het eerste kwartaal van 1937, 1938 en 1939 be-
droegen deze aanvoeren respectievelyk: 182 hl, 20.399 hl en
27.685 hl.
De marktprys per hl. van de soorten van goede qua-
liteit is thans ƒ 3,- - ƒ 3,50; die van de soorten van min-
der goede qualiteit ƒ 1,90 - ƒ 2,10.
Uit bovenstaande cyfers volgt, dat de laatste ja-
ren het verbruik van de minder goede soorten aardappelen
belangryk is toegenomen, zoodat ongetwyfeld het verbruik
van de goede soorten, die hier vroeger uitsluitend werden
verkocht, is verminderd.
De Directeur, Dit document is een ambtelijke rapportage die een drastische verandering in het consumptiepatroon van de Amsterdamse bevolking signaleert aan het eind van de jaren '30.
De kern van de analyse is de explosieve stijging van de aanvoer van aardappelen van "mindere qualiteit". Waar er in 1936 slechts 718 hectoliter van deze soorten (zoals Bintjes en Alpha's) werd aangevoerd, was dit in 1938 gestegen naar 122.598 hectoliter. Dit is een verhonderdvoudiging in slechts twee jaar tijd.
De reden voor deze verschuiving wordt direct gekoppeld aan de prijs: de kwaliteitsaardappelen (zoals de Zeeuwsche) kosten ƒ 3,00 tot ƒ 3,50 per hl, terwijl de goedkopere soorten ƒ 1,90 tot ƒ 2,10 kosten. De conclusie is helder: de Amsterdammer is massaal overgestapt op goedkopere aardappelen ten koste van de luxe rassen.
Opmerkelijk voor de moderne lezer is dat de 'Bintje', tegenwoordig een zeer gewaardeerde aardappel, in 1939 nog werd geclassificeerd als een soort van "mindere qualiteit". Het document is gedateerd op 4 april 1939. Dit is een cruciale periode in de Nederlandse geschiedenis:
1. Economische Crisis: Hoewel de ergste jaren van de Grote Depressie achter de rug waren, was de economische situatie voor veel Amsterdammers nog steeds precair. De noodzaak om te bezuinigen op primaire levensbehoeften zoals aardappelen duidt op aanhoudende armoede onder grote delen van de bevolking.
2. Vooroorlogse spanning: Het is slechts vijf maanden voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De overheid hield zich in deze periode intensief bezig met de voedselvoorziening en marktregulering via de "Wethouder voor de Levensmiddelen".
3. Taalkunde: De tekst is geschreven in de oude spelling (vóór de hervorming van Marchant/de Rooij), herkenbaar aan woorden als "zoogenaamde", "qualiteit", "cyfers" en "belangryk".
4. Administratie: Het document lijkt een tweede pagina te zijn van een brief of rapport (gezien het woord "teit" waarmee de tekst begint, waarschijnlijk het restant van "kwaliteit" van de vorige pagina), hoewel er bovenaan een "1" staat, wat kan duiden op het eerste blad van deze specifieke bijlage of nota.