Getypt verslag van een vergadering (waarschijnlijk overleg over de distributievoorziening). Niet expliciet op deze pagina, maar afgeleid uit de context (bezettingstijd, ca. 1940-1941). -3-

voor uitreiking van de kaarten in eenzelfde aantal scholen; voor het uitreiken der geschreven distributiekaart wordt voor Amsterdam gerekend op een termijn van 14 dagen.
De heer van Hoytema zag alsn g gaarne een wit strookje aan de aardappelkaart aangebracht, waar eventueel de naam op kan komen.
Afgesproken wordt, dat de aangelegenheid van het uitreiken besproken zal worden met de heeren van de Bevolkingsregisters, terwijl de Afd. M. zich eerst met den heer Lentz, Inspecteur van de Bevolkingsregisters, in verbinding zal stellen.

Overleg met burgemeesters randgemeenten.
Betreffende de vraag, welke randgemeenten bij de aardappeldistributie bij de groote gemeenten zouden zijn te trekken antwoordt Dr. Groeneveld Meijer op de vraag van den heer van Hoytema hiervoor die gemeenten te nemen, welke voorzien worden uit de groote steden. Dr. Groeneveld Meijer vestigt er voorts de aandacht op, dat dit momenteel alleen voor de aardappelen geldt.
Opgegeven zal worden, welke gemeenten ieder van de groote steden hiervoor in aanmerking wenscht te doen komen.

Enquête-Formulieren.
De gemeenten zullen nagaan hoe de aardappelhandelaren het snelst te bereiken zijn. Geopperd wordt het adres-register van de Groenten- en Fruitcentrale, waarvan de heer Boerma meent, dat dit zeer zeker den bonafiden handel bestrijkt. Dr. Groeneveld Meijer wijst op de manier waarop de politie te Rotterdam, door de stad per wijk te behandelen, in enkele dagen een volledige opgave van kruideniers kon geven. De heer van Hoytema zou gaarne een proef-enquête houden in rustigen tijd, hetgeen Dr. Groeneveld-Meijer, indien Den Haag er de kosten en het werk voor over heeft niet anders dan toejuichen kan. Echter meent de heer van Hoytema, dat hij hiertoe wel de beschikking over sancties dient te hebben. Dr. Groeneveld Meijer wijst er op, dat op het oogenblik deze sancties op geen wettelijk voorschrift kunnen worden gebasseerd.

Rondvraag.
Restaurants.
Op een vraag van den voorzitter bevestigen de aanwezigen, dat het geen moeilijkheden zal opleveren de restaurants snel te bereiken.

Kwaliteit aardappelen.
De heer Boerma wijst er op, dat niet een bepaalde soort aardappelen wordt gedistribueerd, maar "aardappelen". Eerst zullen zooveel mogelijk de beste kleiaardappelen worden gedistribueerd, om als uiterste over te gaan tot zandaardappelen. De heer Reitsma vestigt er de aandacht op, dat te Amsterdam het gebruik van mindere kwaliteiten aardappelen o.a. de z.g. "bintjes" sterk is toegenomen; van de 1.000.000 hl. per jaar zijn ongeveer 122.000 hl. van goedkoope kwaliteit. De heer Boerma zal gaarne vernemen waar deze bintjes vandaan komen. Dit document biedt een gedetailleerde inkijk in de bureaucratische voorbereidingen van de voedseldistributie in Nederland tijdens de vroege jaren van de Tweede Wereldoorlog. De toon is zakelijk en logistiek.

• Administratieve controle: Er is een duidelijke link tussen de distributie en de bevolkingsregisters. Het gebruik van "witte strookjes" voor namen op kaarten toont de behoefte aan sluitende registratie.
• Verschil in aanpak: Er wordt gediscussieerd over de beste manier om handelaren in kaart te brengen: via officiële registers (Groenten- en Fruitcentrale) of via de politie (zoals in Rotterdam per wijk werd gedaan).
• Sancties en Wetgeving: Een interessant detail is dat men worstelt met de juridische basis voor het afdwingen van medewerking aan enquêtes; de noodverordeningen waren blijkbaar nog niet op alle punten sluitend.
• Consumptieverschuiving: Onder de kop 'Kwaliteit aardappelen' wordt de overgang van hoogwaardige kleiaardappelen naar zandaardappelen besproken. Opvallend is dat de "bintjes" hier worden weggezet als een "mindere" en "goedkoope" kwaliteit, wat contrasteert met de latere status van de bintje als de standaard aardappel in Nederland. De tekst moet geplaatst worden in de context van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). De distributie werd noodzakelijk door de blokkades en de export van goederen naar Duitsland.

Een cruciaal historisch figuur in deze tekst is de heer Lentz (Jacob Lentz). Hij was de rijksinspecteur van de bevolkingsregisters en de architect van het sluitende persoonsbewijs in Nederland. Zijn betrokkenheid bij de distributiekaarten was geen toeval; de distributie was een machtig middel om de bevolking te controleren en was een van de redenen waarom het onderduiken in Nederland relatief moeilijk was (zonder kaart geen eten).

De genoemde steden (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag) werkten onder toezicht van de Rijksdienst voor de Voedselvoorziening in oorlogstijd om de schaarste te beheren en hongersnood zo lang mogelijk af te wenden door strikte rantsoenering.