Krantenknipsel (rubriek "BOERDERIJ"). Zondag 15 oktober 1939. AD VAN ZONDAG 15 OCTOBER 1939

BOERDERIJ

AANKOOP CONSUMPTIE-AARDAPPELEN
Door de regeering.

De minister van Ec. Zaken heeft besloten, ter bevordering van een redelijke voorziening in de behoefte aan consumptie-aardappelen in het voorjaar van 1940, thans over te gaan tot het doen aankoopen van een hoeveelheid consumptie-aardappelen van den kleigrond van de hieronder met name genoemde rassen, te leveren op of na 1 April 1940.

Deze aankoopen, welke dezer dagen een aanvang zullen nemen, zullen worden uitgevoerd via door de Prov. voedselcommissarissen aan te wijzen h a n d e l a r e n. De prijs, welke den telers per 1 April 1940 voor deze aardappelen zal worden betaald, zal bedragen voor de rassen Zeeuwsche Bonte, Zeeuwsche Blauwe en Roode Ster f 4.50 en voor Eigenheimers f 4 per 100 kg (af-boerderij) met dien verstande, dat de overnemingsprijs geldt voor aardappelen in de vierkantsmaten boven 35 mm in de gebruikelijke consumptiesorteering. Voor het industriegebied in Zuid Limburg zal een hoeveelheid aardappelen van het ras Industrie worden aangekocht.

Ten einde te bevorderen, dat ook de telers van genoemde rassen, van wie géén aardappelen zullen worden aangekocht, voor hun product een redelijken prijs ontvangen, wordt voor bedoelde rassen een garantieprijs per 1 April 1940 in uitzicht gesteld, welke 75 cent l a g e r zal zijn dan de genoemde aankoopprijzen. Indien in den vrijen handel deze richtprijzen niet worden gehaald, zal te zijner tijd een denaturatievergoeding worden gegeven, opdat de telers tòch den richtprijs kunnen maken.

Om ook den telers van andere aardappelen dan de genoemde tegemoet te komen, zal voor die aardappelen reeds t h a n s een denaturatievergoeding worden vastgesteld. Deze zal periodiek worden bepaald en voorshands 50 cents per 100 kg bedragen voor aardappelen boven 35 mm vierkantsmaat. Indien de marktsituatie daartoe aanleiding geeft, zal de denaturatievergoeding kunnen worden verlaagd of verhoogd of zullen alle of bepaalde rassen tijdelijk van een denaturatievergoeding kunnen worden uitgesloten.

Wat de goedgekeurde pootaardappelen betreft, is besloten den telers eveneens een garantieprijs in uitzicht te stellen en wel zoodanig, dat zij per 1 April 1940 kunnen rekenen op f 4.25 per 100 kg voor in de klasse B goedgekeurde poters. De garantieprijzen voor de in de klasse A en C goedgekeurde poters zullen resp. 30 cents hooger en 50 cents lager zijn.

De garantieprijzen gelden voor de sorteering 35—50 mm voor poters in de klassen B en C, en voor de sorteering 35—55 mm voor de poters in de klasse A goedgekeurd.

Later zal worden besloten of deze toezegging door middel van een denaturatiebijslag per 1 April dan wel door middel van overneming der onverkochte voorraden zal worden uitgevoerd. * Economische sturing: Het document illustreert hoe de Nederlandse overheid direct ingrijpt in de marktwerking om prijsstabiliteit en voedselzekerheid te garanderen. Er wordt gewerkt met vaste aankoopprijzen, garantieprijzen en een zogenaamde 'denaturatievergoeding'.
* Denaturatie: Dit is een opvallend mechanisme waarbij telers gecompenseerd worden om aardappelen ongeschikt te maken voor menselijke consumptie (bijv. door ze te kleuren of te verwerken tot veevoer), om zo het aanbod op de consumentenmarkt te beperken en de prijs kunstmatig hoog genoeg te houden voor de boer.
* Terminologie: Het gebruik van termen als "Prov. voedselcommissarissen" en de focus op specifieke rassen (Zeeuwsche Bonte, Eigenheimers) en grondsoorten (kleigrond) toont de gedetailleerde bureaucratische aanpak van de agrarische sector in die tijd.
* Munteenheid: Prijzen worden weergegeven in guldens (f) per 100 kg. Dit artikel verscheen zes weken na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog (1 september 1939). Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, bevond het land zich in de staat van Mobilisatie. De regering (het kabinet-De Geer II) had via de Landbouwcrisiswet en de Distributiewet van 1939 reeds vergaande bevoegdheden om de voedselvoorziening te reguleren.

Men vreesde voor tekorten in het voorjaar van 1940 door mogelijke handelsblokkades en oorlogsdreiging. De maatregelen in dit document waren bedoeld om te voorkomen dat boeren uit onzekerheid hun teelt zouden verminderen of hun voorraden te vroeg of tegen te lage prijzen zouden dumpen. De genoemde "voedselcommissarissen" waren onderdeel van het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVVO).