Handgeschreven brief (verzoekschrift). 27 april 1939. M. Nikkelsberg, Waterlooplein 76 I, Amsterdam. De Weledelgeboren Heer Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. Nº 2/B/68/M. 1339 20/4

A. dam 27. 4. 39.

Den WelEd: Heer Directeur van het
marktwezen te A. dam.

WelEd: Heer.

zeer verplichtend om van
UEd: een bevestiging te ontvangen
dat; ik ondergetekende meer dan twee
jaar standplaatshouder ben, op de
dagmarkt Waterlooplein.
Zulks ter verkrijging van een
Erkenningskaart welke verplichtend
word gesteld door de Ned: gr: en fruit
Cent: te den Haag. Waar ik hande
laar ben in zuurwaren.
Een en ander spoedig tegemoet ziende
verblijf ik dankend
Hoogachtend
M. Nikkelsberg
Waterlooplein 76 I
30

[Aantekening in potlood/andere hand:] van Th. Bromme In deze brief verzoekt de heer M. Nikkelsberg de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam om een officiële verklaring. Hij heeft deze verklaring nodig om te bewijzen dat hij reeds langer dan twee jaar een vaste standplaats heeft op de markt van het Waterlooplein.

De reden voor dit verzoek is puur zakelijk-administratief: de "Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale" in Den Haag heeft een 'Erkenningskaart' verplicht gesteld voor handelaren. Nikkelsberg geeft aan dat hij handelt in "zuurwaren" (verduurzaamde producten zoals augurken en uien in azijn), een handel die in die tijd zeer gebruikelijk was op de Amsterdamse markten. De brief is geschreven in de formele, onderdanige stijl die in de eerste helft van de 20e eeuw gebruikelijk was in correspondentie met overheidsinstanties ("zeer verplichtend", "UEd"). De brief dateert van april 1939, een periode van toenemende regulering van de handel in Nederland, kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Het Waterlooplein was in die tijd het hart van de Joodse buurt in Amsterdam en de markt daar was een essentieel onderdeel van het sociale en economische leven van de Joodse gemeenschap.

De handel in zuurwaren was een bekende specialiteit binnen deze gemeenschap. Hoewel de brief een standaard administratieve handeling lijkt, krijgt het document een beladen historische context door de datum en de locatie: slechts een jaar later zou de bezetting beginnen, waarbij de administratieve registratie van marktkooplieden (zoals deze bevestiging van standplaatshouderschap) door de bezetter gebruikt zou worden om Joodse handelaren te identificeren, te weren van de markt en uiteindelijk te vervolgen. De handgeschreven krabbel "van Th. Bromme" verwijst vermoedelijk naar de behandelend ambtenaar bij de Dienst van het Marktwezen. M. Nikkelsberg Marktwezen