Archiefdocument
Origineel
19 mei 1939 De Directeur (organisatie niet expliciet vermeld, vermoedelijk een gemeentelijke instantie of de Kamer van Koophandel) De Secretaris van de Commissie van Advies, bedoeld in het Crisis-Organisatie-besluit 1933, gevestigd aan het Lange Voorhout 1 en 3 te 's-Gravenhage. 2B/73/2 M.
Extra [handgeschreven]
VP/G.
19 Mei 1939.
den Heer Secretaris van de
Commissie van Advies, bedoeld
in het Crisis-Organisatie-
besluit 1933,
Lange Voorhout 1 en 3,
's-Gravenhage.
Naar aanleiding van Uw brief d.d. 10 dezer(No.T.
88/Msk/C.B.) heb ik de eer U te berichten, dat I.Speyer
reeds sedert 15 Augustus 1938 als winkelier in perceel Ge-
leenstraat 3, Amsterdam-Zuid, is gevestigd. De Geleenstraat
is een zystraat van de Maasstraat, waar verscheidene groen-
ten-, fruit- en aardappelzaken gevestigd zyn. In de Geleen-
straat zelf is Speyer de eenige handelaar. Hy schynt zich
aldaar te kunnen handhaven, waaruit wellicht mag worden af-
geleid, dat het aantal groenten- en fruithandelaren nog voor
uitbreiding met Speyer vatbaar was.
De Directeur, Het betreft een ambtelijk schrijven, uitgevoerd op een typemachine op lichtroze papier. Het document bevat enkele specifieke kenmerken:
* Kenmerken: Linksboven staat een dossiernummer (2B/73/2 M.) en rechtsboven een afkorting van de opsteller (VP/G.). Centraal bovenin is het woord "Extra" met blauw potlood of inkt bijgeschreven, wat duidt op een bijzondere status of spoedbehandeling.
* Taalgebruik: Het taalgebruik is formeel en afstandelijk ("heb ik de eer U te berichten"). Opvallend is het gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' (zystraat, zyn, Hy, schynt), een spelling die in die tijd nog geregeld voorkwam in ambtelijke correspondentie.
* Inhoud: De brief dient als bewijs of advies over de levensvatbaarheid van een specifieke onderneming (I. Speyer) in het kader van de vestigingswetgeving. De directeur concludeert dat de zaak bestaansrecht heeft omdat de eigenaar zich weet te "handhaven" zonder directe concurrentie in dezelfde straat. Dit document moet worden gezien in het licht van het Crisis-Organisatie-besluit 1933. Dit was onderdeel van de Nederlandse crisiswetgeving tijdens de Grote Depressie, bedoeld om de economie te reguleren en wildgroei aan kleine, niet-levensvatbare ondernemingen te voorkomen via strikte vestigingseisen.
De datum, mei 1939, is historisch saillant. Amsterdam-Zuid (met name de Rivierenbuurt waar de Geleenstraat ligt) was een wijk waar in die jaren veel Joodse vluchtelingen uit Duitsland en Oostenrijk neerstreken. De naam "I. Speyer" duidt zeer waarschijnlijk op een ondernemer van Joodse afkomst. Op dat moment probeerden velen van hen een nieuw bestaan op te bouwen als kleine zelfstandige, waarbij zij onderworpen waren aan de strenge controles van de Commissie van Advies om te bepalen of hun zaak geen "oneerlijke concurrentie" vormde voor bestaande Nederlandse winkeliers. De positieve toon van de directeur in deze brief suggereert dat Speyer op dat moment aan de eisen voldeed.