Ambtelijk rapport/verslag. 7 juli 1939 (met latere aantekeningen op 12 en 14 juli 1939). Nº 213/105/ M. 1939 6/7

Rapport.

In verband met een aanvraag van F.J.Stoeltie, oud 40 jaar, en wonende Potgieterstraat 33, alhier om een erkenning als kleinhandelaar in aardappelen, groenten en fruit, rapporteert ondergetekende, controleur, het navolgende:

Volgens een schriftelyke verklaring van een agent van Politie, gen. Hoger, dienstdoende aan het posthuis Westermarkt, heeft Stoeltie in de jaren 1930, 1931 en 1932 gevent met aardappelen, groenten en fruit. Zyn artikelen betrok hy van de grossiers W.F.Dykstra en B.Kramer, thans nog gevestigd op de Centr.Markt, hetgeen zy dan ook, door my desgevraagd, bevestigden. Vanaf 1933 tot nu toe loopt Stoeltie in steun. Aan Stoeltie kan een ventvergunning worden uitgereikt om weer met bovenbedoelde artikelen te venten, wanneer hy in het bezit zal zyn van een erkenning als kleinhandelaar. Dan zal door hem eveneens een kaart worden aangevraagd, om als kooper toegang tot de Centr.Markt te verkrygen. Wanneer deze zaken geregeld zyn, zal Stoeltie van den steun worden afgevoerd. Voor zoover door my kan worden beoordeeld heeft hy de vragen van zyn invulformulier naar waarheid beantwoord.

Amsterdam, 7 Juli 1939.
de Controleur.
[Handtekening: K. Ultheim / S. Waltheris?]

[Aantekening linksonder, handgeschreven:]
G. v. b. Verklaring stempels en
doorstrepen maken leeg [?].
Akkoord:
12-7-39 [Paraaf]

den Heer Bedryfschef
v/h Marktwezen.

[Aantekening rechtsonder, handgeschreven:]
doorgezonden [?]
14/7 '39 [Paraaf] Dit rapport is een typisch voorbeeld van de bureaucratische afhandeling van beroepsaanvragen in het Amsterdam van de late jaren dertig. De centrale figuur is F.J. Stoeltie, een veertigjarige man die na zes jaar werkloosheid ("in de steun") probeert zijn oude beroep als venter weer op te pakken.

De controleur voert een feitenonderzoek uit om de betrouwbaarheid van de aanvrager te verifiëren. Hiervoor worden twee bronnen gebruikt:
1. De Politie: Een getuigenis van een agent bevestigt dat de man vroeger inderdaad als venter actief was.
2. De Groothandel: De controleur heeft persoonlijk navraag gedaan bij grossiers op de Centrale Markt om het arbeidsverleden van Stoeltie te bevestigen.

Het rapport heeft een duidelijk tweeledig doel: het faciliteren van zelfstandig ondernemerschap en het ontlasten van de gemeentekas door de aanvrager uit de steunverlening te krijgen. Er is een strikte volgorde van handelen: eerst de "erkenning als kleinhandelaar", dan de "ventvergunning", dan de toegangspas voor de markt, en tot slot de stopzetting van de uitkering. Het document dateert uit juli 1939, een periode van grote economische onzekerheid aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Nederland kampte nog steeds met de naweeën van de Grote Depressie.

• De Steun: Sinds 1933 ontving Stoeltie "steun". De steunverlening in de jaren dertig was karig en ging gepaard met strenge controles en een sociaal stigma. De overheid zette sterk in op het weer aan het werk helpen van werklozen om de kosten van de sociale bijstand te drukken.
• Marktwezen: De "Centrale Markt" (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) was de spil van de voedseldistributie in Amsterdam. Toegang tot deze markt was strikt gereguleerd; men had een officiële erkenning nodig om er als inkoper te mogen handelen.
• Venten: Het uitventen van groenten en fruit met een kar was een veelvoorkomend beroep voor de Amsterdamse arbeidersklasse, maar vereiste vergunningen van de gemeente om wildgroei en overlast tegen te gaan.
• Potgieterstraat: Deze straat in de Kinkerbuurt (Oud-West) was destijds een typische volksbuurt waar veel kleine zelfstandigen en arbeiders woonden. F.J. Stoeltie K. Ultheim S. Waltheris Marktwezen Politie