Getypt verslag/communiqué van een transport van Joodse dwangarbeiders. Zaterdag 10 januari 1942. Voor de uitrusting werden de voorschotten beschikbaar gesteld,
die bij plaatsing in de werkverruiming gebruikelijk zijn en
wel
     698 bonnen voor het aanschaffen van werkkleeding
     472    "     "   "         "        "   onderkleeding
     414 x f.2.— in contanten voor het aanschaffen van een
     paar klompen.

Zaterdag, 10 Januari 1942.

Van de 1075 arbeiders, die voor plaatsing waren aangewezen, zijn
er 902 vertrokken. Het vertrek vond plaats van het Amstelstation,
waar de arbeiders zich in de groote hal verzamelden.
Voor elk kamp was een ambtenaar van de Afdeeling Werkverruiming
aanwezig, die als geleider met den trein medeging, onder hoofd-
geleide van den Heer van Zant van den Rijksdienst voor de Werk-
verruiming.
De arbeiders zijn in den namiddag in de kampen aangekomen en wel
     in Diever A         78            Orvelte          81
        Diever B         75            Gijsselte       169
        Mantinge        175            Stuyfzand        86
        Vledder         148            Geesbrug         90
Wegens de strenge vorst was in sommige kampen de waterleiding
onklaar, hetgeen eenige moeilijkheden opleverde met het wasschen
en het gereedmaken der maaltijden.
In Amsterdam meldden zich des morgens nog verschillende arbeiders,
die hun oproepkaart te laat hadden ontvangen bij de onderscheiden
instanties. De betrokkenen zullen zoo spoedig mogelijk worden
gekeurd en voor vertrek naar de kampen worden gereedgehouden.
Zaterdagmorgen vond verder nog een bespreking plaats tusschen
het Gewestelijk Arbeidsbureau, het Gemeentelijk Bureau voor
Sociale Zaken en den Joodschen Raad, waarbij de verder te noemen
maatregelen werden uitgestippeld. * Inhoud: Het document doet verslag van de logistieke afhandeling van het transport van Joodse mannen uit Amsterdam naar werkkampen in Drenthe. Het specificeert de uitrusting (bonnen voor kleding, geld voor klompen), de aantallen per kamp en de betrokken instanties.
* Toon: De tekst is strikt zakelijk en bureaucratisch. Mensen worden behandeld als "arbeiders" en "betrokkenen" in een administratief proces. De erbarmelijke omstandigheden (bevroren waterleidingen bij strenge vorst) worden slechts als operationele "moeilijkheden" vermeld.
* Samenwerking: Het verslag toont de nauwe betrokkenheid en coördinatie tussen Nederlandse overheidsinstanties (Arbeidsbureau, Sociale Zaken) en de Joodsche Raad bij de uitvoering van de maatregelen van de bezetter.
* Logistiek: De vermelding van het Amstelstation als verzamelpunt is historisch significant; dit station werd vaker gebruikt voor transporten omdat het minder centraal lag dan het Centraal Station. Dit document is een direct bewijsstuk van de eerste fase van de Holocaust in Nederland. Vanaf januari 1942 werden werkloze Joodse mannen door de bezetter gedwongen tewerkgesteld in zogenaamde "werkverruimingskampen" in Noord- en Oost-Nederland.

Hoewel dit officieel werd gepresenteerd als een werkgelegenheidsproject (voortbordurend op vooroorlogse regelingen), diende het in werkelijkheid om Joodse mannen te isoleren van hun families en te concentreren op centrale locaties. In de nacht van 2 op 3 oktober 1942 werden al deze kampen ontruimd. De mannen werden, samen met hun inmiddels opgepakte gezinsleden, naar kamp Westerbork gestuurd, vanwaar de meesten werden gedeporteerd naar vernietigingskampen in het oosten. De genoemde kampen zoals Diever, Mantinge en Vledder maakten deel uit van dit netwerk van dwangarbeid.