Getypte kennisgeving/administratieve kaart van de Dienst Sociale Zaken. Hierdoor deel ik U mede, dat onderstaande Amsterdamsche Joodsche
arbeider per 25 April 1942 geplaatst is in de werkverruiming MOLENGOOT.
Overgeplaatst van Woudenberg

kamp. De Directeur voor
Sociale Zaken.

J 195382 SW J. Spharis Vrolikstr. 90 III [vinkje in rood] ª
24.5.15

ª = geb.datum. * Administratieve context: Dit document is een formele kennisgeving van de verplaatsing van een Joodse dwangarbeider. Het toont de nauwe betrokkenheid van de Amsterdamse gemeentelijke administratie (Sociale Zaken) bij de uitvoering van anti-Joodse maatregelen.
* Terminologie: Het gebruik van de term "werkverruiming" is een eufemisme. Hoewel de Rijksdienst voor de Werkverruiming vóór de oorlog was opgezet voor werklozenprojecten, werden deze kampen in 1942 specifiek ingezet om Joodse mannen te isoleren en als dwangarbeider in te zetten.
* Logistiek: De kaart vermeldt dat de persoon is overgeplaatst van kamp Woudenberg naar kamp Molengoot. Dit duidt op de voortdurende verschuiving van werkkrachten binnen het systeem van de Joodse werkkampen in Nederland.
* Registratie: Het nummer "J 195382" duidt op de systematische registratie van Joodse burgers; de 'J' staat hierbij symbool voor de uitsluiting en identificatie van deze groep. Dit document stamt uit het voorjaar van 1942, een cruciale overgangsfase in de Holocaust in Nederland. Vanaf januari 1942 werden Joodse mannen via de arbeidsbureaus opgeroepen voor de 'werkverruiming'. Kamp Molengoot (nabij Hardenberg) was een van de tientallen werkkampen verspreid over Noord- en Oost-Nederland waar Joodse mannen zwaar graafwerk moesten verrichten onder slechte omstandigheden.

De hier genoemde Jacob Spharis (geboren te Amsterdam op 24 mei 1915) woonde inderdaad op de Vrolikstraat 90-III. Uit archiefbronnen (zoals Joods Monument) blijkt dat de werkkampen voor de meeste mannen slechts een tussenstation waren. In de nacht van 2 op 3 oktober 1942 (Jom Kippoer) werden vrijwel alle Joodse werkkampen in Nederland ontruimd en werden de mannen naar kamp Westerbork gedeporteerd. Jacob Spharis is uiteindelijk gedeporteerd naar het vernietigingskamp Sobibor, waar hij op 23 juli 1943 is vermoord. Dit administratieve briefje vormt daarmee een tastbaar bewijs van de bureaucratische weg naar zijn uiteindelijke deportatie. J. Spharis Gemeente Amsterdam