Ambtelijk rapport / Verslag van een incident. 3 augustus 1940. Blad 1

Den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen
Alhier

Rapport

Op Zaterdag 3 Aug. /40. des avonds
om ongeveer 9.30 uur, terwijl de Chef marktopzichter
van Moerkerken met mij de 1^e markt had ontruimd,
werden wij voor den ingang van het marktkantoor
aangesproken door den marktkoopman P. Gootjes, pl. 141
A.C. die den Chef vroeg, waarom op hem zoo bijzonder
gelet werd, terwijl andere kooplieden met visch moch-
ten doen wat ze wilden, b.v. Jac. Locher, pl: 143 die
den geheelen dag niet bij zijn plaats was geweest.
De Chef gaf hem ten antwoord, dat alle
kooplieden over een kam geschoren werden en het best
mogelijk was geweest wat hij zeide, doch dat hij niet
alles zag en wanneer bleek, dat zijn mededeelingen waar
zouden zijn, Locher zijn straf niet zou ontloopen.
Direct daarop wendde Gootjes
zich tot mij en begon hoog van den toren te blazen.
"Ben jij nog nooit remplacant geweest" doelende
op hetgeen Woensdag 31 Juli /40 had plaats gevonden,
waarbij ik Gootjes had gewaarschuwd over vervanging
zonder toestemming, waarop hij eenige uren later
bijzonder grof en onhebbelijk optrad, hetgeen bereids
door mij is gerapporteerd.
De Heer Moerkerken ging daarop het markt-
kantoor binnen, waarop Gootjes nog grover tegen mij Het document is een formeel rapport waarin een incident op de markt wordt beschreven. De kern van het conflict is tweeledig:
1. Gevoel van onrechtvaardigheid: Marktkoopman P. Gootjes beklaagt zich bij de chef-marktopzichter dat hij strenger wordt gecontroleerd dan zijn collega’s (zoals Jac. Locher).
2. Persoonlijke animositeit: Gootjes reageert zijn frustratie af op de rapporteur. Dit vloeit voort uit een eerder incident op 31 juli 1940, waarbij hij werd berispt voor het inzetten van een 'remplacant' (vervanger) zonder de vereiste toestemming.

De taal is zakelijk en ambtelijk ("hoog van den toren blazen", "over een kam geschoren"), wat typerend is voor proces-verbalen en rapportages uit die tijd. De rapporteur probeert zijn objectiviteit te bewaren door de woorden van de Chef en de reactie van de koopman feitelijk weer te geven. Dit document stamt uit augustus 1940, enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting in Nederland. Hoewel de bezetting niet direct in de tekst naar voren komt, is de context van strikte regulering van de handel en markten in deze periode van belang. De marktmeesters en opzichters hadden een cruciale rol in de handhaving van de openbare orde en de distributieregels.

Het incident illustreert de spanningen op de werkvloer tussen handhavers en kooplieden, die vaak onder grote druk stonden. Het woord 'remplacant' verwijst naar de strikte regels omtrent wie er in een marktkraam mocht staan; men mocht niet zomaar iemand anders op zijn plaats zetten zonder officiële goedkeuring. Het document geeft een inkijkje in de dagelijkse bureaucratie en de menselijke wrijvingen binnen het Marktwezen van een grote Nederlandse stad (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de terminologie en archiefbron).