Document 745/745-317 p.254 — Amsterdam 1900

Archief 745

Inventaris 745-317

Pagina 254

Dossier 24

Jaar 1940

Origineel

Getypte brief (mogelijk een doorslag of kopie op dun papier). 12 september 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten van de gemeente Amsterdam). Den Heer S. Furth, Majubastraat 6 I, Amsterdam-Oost. [Handgeschreven tekst bovenaan:]
extra

[Rechtsboven:]
vP/HG.

[Adresseringsblok:]
den Heer S. Furth,
Majubastraat 6 I,
Amsterdam-Oost.

[Rechtsmidden:]
Wijk 20.

[Linksmidden:]
25/176/2 M.

[Rechtsmidden:]
12 September 1940.

[Body van de brief:]
Naar aanleiding van Uw brief d.d. 28 Augustus jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek niet voor inwilliging in aanmerking kan komen. Indien U niet ten minste twee maal per week een plaats op de markt Albert Cuypstraat bezet, zal de U verleende voorkeurskaart worden ingetrokken, overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van het Reglement op de Markten.

[Rechtsonder:]
De Directeur, Deze brief is een formeel-ambtelijke afwijzing gericht aan een markthandelaar. De toon is zakelijk en dwingend.

Afwijzing: Een verzoek van de heer Furth van 28 augustus 1940 wordt zonder opgaaf van reden (in deze brief) categorisch afgewezen. Het woord "niet" is onderstreept om de finaliteit van de beslissing te benadrukken.
Sanctie: De brief dient als een officiële waarschuwing. De ontvanger wordt herinnerd aan de regel dat hij minstens twee keer per week op de Albert Cuypmarkt aanwezig moet zijn. Het niet voldoen aan deze plicht zal direct leiden tot het intrekken van zijn 'voorkeurskaart'. Deze kaart was essentieel voor markthandelaren omdat het hen recht gaf op een vaste standplaats.
Context van handhaving: Het document getuigt van een strikte administratieve controle op de naleving van het marktreglement in Amsterdam aan het begin van de bezettingstijd. De datum van de brief, 12 september 1940, is van historisch belang. Nederland was op dat moment vier maanden bezet door nazi-Duitsland. Hoewel de brief op het eerste gezicht een routinematige administratieve kwestie lijkt, is de context van de ontvanger en de locatie cruciaal voor een dieper begrip:
Locatie en Ontvanger: De Majubastraat in Amsterdam-Oost lag in de Transvaalbuurt, een wijk die in 1940 een zeer grote Joodse populatie kende. De Albert Cuypmarkt was eveneens een plek waar van oudsher veel Joodse handelaren werkzaam waren.
Anti-Joodse maatregelen: Vanaf de zomer van 1940 begonnen de bezetters met het invoeren van beperkende maatregelen voor Joodse burgers. Hoewel de grote uitsluiting van Joden van de markten pas later in 1940 en in 1941 formeel werd besloten, was de druk op Joodse ondernemers vanaf het begin van de bezetting voelbaar.
Betekenis van de voorkeurskaart: Voor een markthandelaar was de voorkeurskaart de basis van zijn bestaan. In een tijd van toenemende onzekerheid, schaarste en dreigende beperkingen door de bezetter, was het dreigen met de intrekking van deze kaart een zware sanctie die iemands levensonderhoud direct in gevaar bracht.

Onderzoek in archieven (zoals het Joods Monument) bevestigt dat personen met de achternaam Furth in de Majubastraat woonden en het slachtoffer zijn geworden van de Holocaust. Deze brief kan daarom gezien worden als een document uit de vroege fase van de bureaucratische druk die op de Joodse bevolking van Amsterdam werd uitgeoefend.

Samenvatting

Deze brief is een formeel-ambtelijke afwijzing gericht aan een markthandelaar. De toon is zakelijk en dwingend.

Afwijzing: Een verzoek van de heer Furth van 28 augustus 1940 wordt zonder opgaaf van reden (in deze brief) categorisch afgewezen. Het woord "niet" is onderstreept om de finaliteit van de beslissing te benadrukken.
Sanctie: De brief dient als een officiële waarschuwing. De ontvanger wordt herinnerd aan de regel dat hij minstens twee keer per week op de Albert Cuypmarkt aanwezig moet zijn. Het niet voldoen aan deze plicht zal direct leiden tot het intrekken van zijn 'voorkeurskaart'. Deze kaart was essentieel voor markthandelaren omdat het hen recht gaf op een vaste standplaats.
Context van handhaving: Het document getuigt van een strikte administratieve controle op de naleving van het marktreglement in Amsterdam aan het begin van de bezettingstijd.

Historische Context

De datum van de brief, 12 september 1940, is van historisch belang. Nederland was op dat moment vier maanden bezet door nazi-Duitsland. Hoewel de brief op het eerste gezicht een routinematige administratieve kwestie lijkt, is de context van de ontvanger en de locatie cruciaal voor een dieper begrip:

Locatie en Ontvanger: De Majubastraat in Amsterdam-Oost lag in de Transvaalbuurt, een wijk die in 1940 een zeer grote Joodse populatie kende. De Albert Cuypmarkt was eveneens een plek waar van oudsher veel Joodse handelaren werkzaam waren.
Anti-Joodse maatregelen: Vanaf de zomer van 1940 begonnen de bezetters met het invoeren van beperkende maatregelen voor Joodse burgers. Hoewel de grote uitsluiting van Joden van de markten pas later in 1940 en in 1941 formeel werd besloten, was de druk op Joodse ondernemers vanaf het begin van de bezetting voelbaar.
Betekenis van de voorkeurskaart: Voor een markthandelaar was de voorkeurskaart de basis van zijn bestaan. In een tijd van toenemende onzekerheid, schaarste en dreigende beperkingen door de bezetter, was het dreigen met de intrekking van deze kaart een zware sanctie die iemands levensonderhoud direct in gevaar bracht.