Kaart van de Marktinspectie Amsterdam (oproepingskaart/mutatiekaart).
Origineel
Kaart van de Marktinspectie Amsterdam (oproepingskaart/mutatiekaart). 16 oktober 1940. Linkerkolom (Voorgedrukte en ingevulde velden):
Opgeroepen per
(datum) 16 of 18 October '40 (uur) 9 uur
wegens niet geregeld bezetten plaats
op de markt Lindengracht pl. 35
gewaarschuwd 17/9 '40
Aan
Mw. Y. Wilsenhausen-Drukker
Houtkopersdwarsstraat 6 I
Nº 20/76/33 M 1940 [stempel]
Rechterkolom (Aanteekeningen Inspecteur):
Aanteekeningen Inspecteur:
Zal voortaan geregeld twee maal per week plaats innemen.
Echtgenoot is ziek en dientengevolge den laatsten tijd niet geregeld geweest.
16-10-'40
de Haan
Th. de Wolff PK
[paraaf]
opbergen 29/10 '40
[paraaf] Dit document is een administratieve kaart van de Amsterdamse marktinspectie uit het begin van de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is een verzuim: Mevrouw Wilsenhausen-Drukker, die een vaste staanplaats (nummer 35) had op de Lindengracht-markt, werd opgeroepen omdat zij haar plek niet "geregeld" (regelmatig) bezette. Ze was hiervoor een maand eerder, op 17 september 1940, al gewaarschuwd.
De aantekeningen van de inspecteur (waarschijnlijk de heer De Haan) geven inzicht in de persoonlijke omstandigheden: de echtgenoot van de verkoopster was ziek, wat de reden was voor haar afwezigheid. Er is een afspraak gemaakt dat zij voortaan weer twee keer per week op de markt zal staan. De kaart is vervolgens afgehandeld ("opbergen") op 29 oktober 1940. Hoewel het document op het eerste gezicht een routineuze marktcontrole lijkt, krijgt het een diepere lading door de datum en de achtergrond van de betrokkenen:
- Locatie en Identiteit: De Houtkopersdwarsstraat lag in het hart van de Jodenbuurt in Amsterdam. De namen Wilsenhausen en Drukker zijn veelvoorkomende namen binnen de Joodse gemeenschap van Amsterdam.
- Tijdstip: Oktober 1940. De Duitse bezetting was enkele maanden oud. In deze periode begonnen de eerste beperkende maatregelen tegen Joodse burgers zichtbaar te worden, ook in de straathandel en op de markten.
- Persoonlijk lot: Uit archiefonderzoek (zoals het Joods Monument) blijkt dat Yta Wilsenhausen-Drukker (geboren in 1904) inderdaad op dit adres woonde met haar man Hartog Wilsenhausen. Dit document legt een klein moment van hun dagelijks leven vast, minder dan twee jaar voordat zij in 1942 in Auschwitz werden vermoord. De "zieke echtgenoot" waarnaar verwezen wordt, stierf uiteindelijk niet aan ziekte, maar door de Holocaust.
- Marktbeheer: In deze fase van de bezetting functioneerde de Amsterdamse marktinspectie nog grotendeels volgens de vooroorlogse regels, waarbij handelaren streng werden gecontroleerd op hun aanwezigheid om de levendigheid en inkomsten van de markt te waarborgen. Kort na deze datum zouden Joodse handelaren volledig van de reguliere markten worden geweerd. Wilsenhausen (Mevrouw) Y. Wilsenhausen