Y. Wilsenhausen

Ambtelijk advies met bijbehorende kanttekening.

Het document schetst de logistieke en sociale complexiteit van het Amsterdamse marktbeheer aan het einde van de jaren '30. 1. **Ruimtegebrek en Veiligheid:** De marktmeester adviseert tegen het toewijzen van de plek van Kooman aan Wijs. De plek wordt omschreven als smal en gevaarlijk. Kooman kon er enkel werken door "overloop" op de plekken van buren die niet altijd aanwezig waren, een onzekere situatie die voor een nieuwe, serieuze gegadigde als Wijs niet wenselijk is. 2. **Specifieke Eisen:** De firma Wijs heeft behoefte aan een plek die toegankelijk is voor een schuit. Dit is kenmerkend voor de Amsterdamse bloemenmarkt aan het Singel, waar bloemen en planten historisch gezien per boot werden aangevoerd. 3. **Sociale Context ("De Steun"):** Er wordt gesuggereerd om de plek van B. Kroon te gebruiken. Kroon zit "in de Steun", wat betekent dat hij vanwege werkloosheid of armoede een uitkering van de overheid ontvangt. In de crisisjaren was dit vaak een reden voor het (tijdelijk) opgeven van een marktplaats. 4. **Bureaucratische Zorgvuldigheid:** De reactie onderaan het document (van 27 november) toont aan dat men voorzichtig is met het passeren van andere kooplieden. Er moet eerst worden onderzocht of er anderen zijn met "oude rechten" (senioriteit op de markt) voordat Wijs de voorkeursplek krijgt. ---

Intern rapport / schademelding.

* **Incident:** In de vroege ochtend (04:30 uur) van 11 november 1939 heeft een rangeertrein van de NS een stapel appelkisten omvergereden op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. * **Bewijslast:** Er is fysiek bewijs gevonden in de vorm van "appelsporen" op het wiel van een specifieke 15-tons wagon (nr. 21327). * **Aansprakelijkheid:** De eigenaar van de appels, Grossier Keizer, wijst naar de NS voor schadevergoeding. Hij voert aan dat zijn expediteur niet wist dat er zo vroeg al treinen reden. * **Besluit:** In de kantlijn/onderaan wordt door een hogere functionaris (mogelijk Jeurissen) opgemerkt dat een eventuele claim niet bij de spoorwegen, maar bij de betreffende expediteur neergelegd moet worden. De expediteur had de goederen immers op een onveilige plek (op of nabij het spoor) geplaatst. * **Taalgebruik:** Het document bevat typische vooroorlogse spelling en terminologie, zoals "convoi", "beweerd" (met d, waar we nu een t verwachten) en "grossier".

Administratief bijblad/ambtelijke notitie (Gemeente Amsterdam).

Het document is een interne ambtelijke notitie van de Amsterdamse marktdienst. Het behandelt een verzoek tot assistentie op de markt. * **Verzoek:** Mevrouw Lahnstein wil op haar marktplaatsen (Albert Cuyp en Dapperstraat) geholpen worden door haar schoonzuster, Mej. M. Kabbes. * **Complicatie:** Er wordt opgemerkt dat de beoogde assistente (Mej. Kabbes) nog een schuld heeft van 1 gulden uit een eerdere periode dat zij zelf een marktplaats had. Ook wordt er gecorrigeerd dat het haar zuster/schoonzuster betreft en niet haar nichtje. * **Besluit:** Ondanks de kleine schuld wordt er op 21 februari 1940 "geen bezwaar" getekend voor de inwilliging van het verzoek. * **Terminologie:** 'V.K.K.' staat waarschijnlijk voor de *Vergunning voor den Kleinen Koophandel*. De 'Civ. Lijst' verwijst naar de administratieve registratie van marktkooplieden.

Getypte brief / ambtelijke correspondentie (doorslag of kopie).

Deze brief is een aanbeveling ten behoeve van een weduwe, Mevrouw Lamberts. Uit de tekst blijkt dat zij na het overlijden van haar echtgenoot in juli 1939 de zorg heeft voor twee jonge kinderen. Om te voorkomen dat zij afhankelijk wordt van de overheidssteun (sociale bijstand), streeft zij ernaar om de grossierderij (groothandel) van haar man voort te zetten. Ze beschikt over een bescheiden startkapitaal van ongeveer 750 gulden. De schrijver verzoekt de directeur van de Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale om haar de benodigde "erkenning" (vergunning of officiële status als handelaar) te verlenen, zodat zij zelfstandig in haar levensonderhoud kan voorzien.

Getypt rapport op een kaart of strook papier.

Dit document is een ambtelijk rapport over een verzoek tot beroepswijziging binnen de straathandel. De heer Hillegers wil, na zeven jaar als visboer (venter) gewerkt te hebben, terugkeren naar de handel in groenten en fruit. De reden hiervoor is economisch van aard: door de oorlogsomstandigheden in september 1940 is er een tekort aan vis ("aanvoer van visch thans zeer gering"). De controleur heeft de achtergrond van Hillegers nagetrokken bij handelaren op de Centrale Markt en adviseert positief. Het document bevat diverse administratieve kenmerken, zoals een dossiernummer-stempel en een handgeschreven besluit ("Geen bezwaar") van een superieur, gedateerd op 21 september 1940.

Kaart van de Marktinspectie Amsterdam (oproepingskaart/mutatiekaart).

Dit document is een administratieve kaart van de Amsterdamse marktinspectie uit het begin van de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is een verzuim: Mevrouw Wilsenhausen-Drukker, die een vaste staanplaats (nummer 35) had op de Lindengracht-markt, werd opgeroepen omdat zij haar plek niet "geregeld" (regelmatig) bezette. Ze was hiervoor een maand eerder, op 17 september 1940, al gewaarschuwd. De aantekeningen van de inspecteur (waarschijnlijk de heer De Haan) geven inzicht in de persoonlijke omstandigheden: de echtgenoot van de verkoopster was ziek, wat de reden was voor haar afwezigheid. Er is een afspraak gemaakt dat zij voortaan weer twee keer per week op de markt zal staan. De kaart is vervolgens afgehandeld ("opbergen") op 29 oktober 1940.

Div. bylagen (w.o. teek).

# TRANSCRIPTIE D/HG. *extra* den Heer F. Witsenhausen, Houtkoopersdwarsstraat 6, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. 17/2/7 M. 15 Mei 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 8 dezer verleen ik U hierbij in verband met de U verleende ondersteuning tot uiterlijk 1 Juni a.s. uitstel van de verplichting tot het bezetten van Uw plaats op de markt Westerstraat. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE Th. Haasnoot V. C. <u>onderzoek Zeeland</u> <u>Rooseman</u>

&nbsp; <u>Weekmarkten:</u>

M. de Haan.