Handgeschreven verzoekschrift (rekest) voor ontheffing van marktgeld. Amsterdam, 7 november 1940. U. (of W.) Ouwehand, wonende aan de Westerstraat 13 I, Amsterdam. [Stempel:] № 28/78/3 M. 1940
[Handgeschreven:] Amsterdam: 7 Nov. 1940

Wel: Ed. Heer:

Aangezien de vischhandel van dien
aard is dat ik onmogelijk mij Stand-
plaatsen Lindengracht en Westerstraat
kan bezetten. omreden de visch voor een
zoetvrij [?] als dezen veel te duur is.
Verzoek ik u beleefd om ontheffing van
Marktgeld enz.
Mij inkomen is gelijk als dat mij
Steun was aangezien ik heden van
af 31 Aug: tot gelijk ontvangst van
de Arbeidsbeurs als daarvoor van
het M. S. alzoo doende is het mij
onmogelijk te betalen.
Zo dra er weer wat handel voor mij
is en ik neem mij plaats weer in
zal ik natuurlijk direkt weer be-
talen.

Hoogachtend
U Ouwehand
Westenstr. 13 I In deze brief verzoekt visboer Ouwehand om een tijdelijke ontheffing van het marktgeld voor zijn standplaatsen op de Lindengracht en de Westerstraat in de Amsterdamse Jordaan. De kern van zijn probleem is tweeledig:
1. Hoge inkoopprijzen: Hij stelt dat de vis momenteel te duur is ("voor een zoetvrij [?] als dezen veel te duur is"), waardoor hij zijn handel niet rendabel kan drijven. De term 'zoetvrij' is fonetisch gespeld of een specifiek jargon en lijkt te duiden op de kwaliteit of het type vis (zoetwater of een bepaalde sortering) in relatie tot de marktomstandigheden.
2. Financiële nood: Sinds 31 augustus 1940 ontvangt hij een uitkering via de Arbeidsbeurs die gelijkstaat aan de eerdere "Steun" (Maatschappelijke Steun, afgekort als M.S.). Hij leeft dus op het absolute bestaansminimum, waardoor hij de vaste lasten van zijn marktplaats niet kan opbrengen.

Ouwehand toont zich welwillend door te beloven de betalingen onmiddellijk te hervatten zodra de handel weer aantrekt. Het document dateert van november 1940, slechts enkele maanden na de start van de Duitse bezetting van Nederland. De economische gevolgen van de oorlog werden direct voelbaar:
* Schaarste en inflatie: Door distributie, vordering van schepen en beperkingen op de visserij (zoals het verbod op vissen op de Noordzee) stegen de visprijzen explosief. Veel kleine handelaren konden de inkoop niet meer financieren.
* Sociale voorzieningen: De "Steun" en de rol van de Arbeidsbeurs waren in die tijd de enige vangnetten voor zelfstandigen zonder werk of inkomen. De armoede in wijken als de Jordaan nam in deze periode snel toe.
* Locatie: De Lindengracht en Westerstraat waren (en zijn) de belangrijkste marktlocaties in de Jordaan. De afzender woonde zelf ook in de Westerstraat, wat typerend was voor de toenmalige buurtstructuur waar wonen en werken nauw verweven waren.
* Persoon: De naam Ouwehand is onlosmakelijk verbonden met de Nederlandse vishandel (denk aan de bekende rederij en handel uit Katwijk), wat erop wijst dat de afzender uit een familie van visverkopers kwam die door de oorlogsomstandigheden in de knel was geraakt. Marktwezen