Administratieve brief met bijgevoegde lijst.
Origineel
Administratieve brief met bijgevoegde lijst. 19 juni 1942. A. Verhagen, namens de Nederlandsche Heidemaatschappij (Ned. Heide Mij), afdeling Diemen. Afdeling Werkverruiming, Amsterdam. [Links boven]
A. Verhagen
Ned. Heide Mij
Diemen.
[Rechts boven]
Diemen, 19 - 6 - 42
[Midden boven]
Afd. Werkverruiming
Amsterdam
Mijne Heren,
Onderstaand nog een aanvullende opgave als bedoeld in ons telef.
gesprek van gisteren :
[Tabel met kolommen: Naam/Adres, Geboortedatum/plaats, Burgerlijke staat, Beroep]
√ Ph. Visser, Rapenb. str. 95 II, A’dam, | geboren te 11-6-97 A’dam | gehuwd 5 kinderen - diamantbewerker
√ L. Bloemhof, Pl. Middenlaan 32 I " | 8-3-’16 " | ongehuwd - - bedrijfsleider dameshandwerkenfabr.
√ J.v. Kolm, Rapenb. str. 108 III " | 13-2-’07 " | gehuwd 2 Kind. - venter in fruit
√ M. Vet, Weesperstr. 123 II " | 17-10-’20 " | ongehuwd - - fabrikant van levensmiddelen
√ H. Roodenburg, " 65 III " | 7-11-03 " | " - - koopman
√ J. Hangjas " 95 III " | 2-3-21 " | " - - fabrieksarbeider
allen Nederlanders.
[Rechts onder]
Hoogachtend
NED. HEIDEMIJ - ARNHEM
p. AMBSG. HAARLEM - Uitv. A. VERHAGEN
[Signatuur]
--- Dit document is een administratieve correspondentie uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland. De brief bevat een lijst van zes mannen met hun personalia: adres, geboortedatum en -plaats, gezinssituatie en beroep.
Opvallende details:
* Geografische context: De genoemde adressen (Rapenburgerstraat, Plantage Middenlaan, Weesperstraat) liggen in het hart van de toenmalige Joodse buurt in Amsterdam.
* Identiteit: De achternamen (Visser, Bloemhof, Van Kolm, Vet, Roodenburg, Hangjas) zijn veelvoorkomend binnen de Joodse gemeenschap van die tijd. De expliciete vermelding "allen Nederlanders" onderaan de lijst was in deze periode een administratieve noodzaak om onderscheid te maken tussen Nederlandse Joden en staatloze of buitenlandse Joden.
* Beroepen: De beroepen variëren van ambachtelijk (diamantbewerker) en commercieel (koopman, fabrikant) tot ongeschoold werk (fabrieksarbeider).
* Vinkjes: De handgeschreven vinkjes (√) naast de namen wijzen op een administratieve verwerking of controle door de ontvangende instantie (Afd. Werkverruiming).
--- De datum van dit document, 19 juni 1942, is historisch zeer significant. Het bevindt zich aan de vooravond van de grootschalige deportaties van Joden uit Nederland naar de vernietigingskampen, die in juli 1942 serieus op gang kwamen.
In deze fase van de bezetting werd de Nederlandsche Heidemaatschappij (NHM) door de bezetter ingezet bij de organisatie van de zogeheten "Joodse werkkampen". Joodse mannen werden via de Afdeling Werkverruiming van de gemeenten opgeroepen voor "tewerkstelling" in kampen in met name Noord- en Oost-Nederland (zoals kamp Westerbork voordat het een doorgangskamp werd, of kampen als Twilhaar en Molengoot).
Dit document is een direct bewijs van de bureaucratische voorbereiding hiervan. De mannen op deze lijst werden geregistreerd om uitgezonden te worden naar deze werkkampen. Voor de meesten van hen vormden deze werkkampen slechts een tussenstation; in oktober 1942 werden de werkkampen ontruimd en de gevangenen gedeporteerd naar Auschwitz en Sobibor. Onderzoek in Holocaust-databases (zoals het Digitaal Monument Joodse Gemeenschap) bevestigt dat de mannen op deze lijst de oorlog grotendeels niet hebben overleefd. Zo werd Philip Visser (de eerste op de lijst) in september 1942 in Auschwitz vermoord.