Getypt rapport/memorandum (doorslag). Zouden waterniveaux van 0.20 m - N.A.P. en hooger ten gevolge van de uitvoering der plannen van den Dienst der Zuiderzeewerken optreden, dan ontstaat hierdoor opnieuw een nadeel voor de binnenvaart, omdat dan immers de stedelyke keeringen moeten worden gesloten. In dat geval wordt de stad tot een polder, die by Zeeburg op het Ymeer moet uitslaan, waarvan het gevolg is, dat de waterbeweging door de stadsgrachten omgekeerd wordt aan de heerschende by de verversching dier grachten, met alle bezwaren van dien.

De Commissie vreest bovenal, dat by uitvoering van het plan de thans voor de scheepvaart reeds hinderlyke spuistroomen op het Noordzeekanaal èn in snelheid èn in frequentie nog zullen toenemen. Het is gebleken, dat stroomsnelheden van 0.30 en 0.40 m per seconde voor de scheepvaart reeds zeer bezwaarlyk zyn. By het wachten voor de sluizen en voor de Hembrug - ook voor de Velserbrug, waaraan onze Commissie echter geen aandacht behoeft te wyden, aangezien deze brug lang voor het tot stand komen der Zuidelyke Ysselmeerpolders zal zyn opgeruimd - is het zeer moeilyk en dikwyls geheel ondoenlyk, met achterlyken stroom het schip slaags te houden. De moggelykheid om het voorschip voorzichtig aan den grond te zetten en zoo het openen van de Hembrug af te wachten bestaat by achterlyken stroom niet, daar het schip met den stroom rondzwaait en slechts met zeer veel moeite weer in de goede positie gebracht kan worden.

Wat de sluizen betreft, wordt zoowel aan de zee- als aan de kanaalzyde last van de spuiing ondervonden. In het byzonder vestigt de Commissie de aandacht op de vaart naar de Noordersluis tusschen de Velserbrug en de sluis, alwaar het schip, dat niet veel vaart kan loopen wegens den kleinen afstand tot de sluis en bovendien een bocht moet varen, alle kans heeft uit zyn roer te loopen. De spuistroomen hebben dan ook nu reeds herhaaldelyk tot ongevallen en stoornissen in de zeescheepvaart geleid gedurende het wachten voor bruggen en sluizen, alsook by het invaren van havens.

Het vergrooten van de stroomsnelheid en den duur der spuistroomen op het Noordzeekanaal zou tot gevolg hebben, dat het aantal moeilykheden en ongevallen by de Hembrug, by de sluizen en by haventoegangen zou toenemen. Bovendien zou by het elkaar passeeren van groote schepen meer afstand moeten worden gehouden dan tot dusverre, zoodat het schip meer aan den ondiepen kant van het kanaal zou komen, met gevaar van zuiging en uit-het-roer-loopen van het schip. De door de Commissie gevreesde wyziging in de verhoudingen zou dan ook ernstig afbreuk doen aan de bevaarbaarheid van het Noordzeekanaal en de haven van Amsterdam zou by zeevarenden en reeders in een kwaden reuk komen te staan, aan welk feit het gebruik van sleepbooten, tot welk redmiddel de gezagvoerder van het schip in verschillende gevallen zyn toevlucht zou nemen, niets zou veranderen. Aldus zou de ten koste van vele millioenen bereikte en nog te bereiken verbetering van den toegangsweg naar Amsterdam grootendeels worden teniet gedaan en wat nog ernstiger is, de positie van Amsterdam als havenstad, waarvoor in de laatste jaren juist betere perspectieven waren geopend door den aanleg van de nieuwe Rynverbinding en de verbetering van het Noordzeekanaal, ten zeerste worden bedreigd. De Commissie acht dan ook elke toeneming van de snelheid en de frequentie der spuistroomen op het Noordzeekanaal ontoelaatbaar. Integendeel dient naar haar meening naar vermindering van dit euvel ernstig gestreefd te worden.

MH.

Dienst P.W.
Amsterdam. Dit document is een kritisch ambtelijk advies of uittreksel van een commissie binnen de Amsterdamse Publieke Werken. De kern van het betoog is een waarschuwing tegen de negatieve effecten van de Zuiderzeewerken op de Amsterdamse haven en waterhuishouding.

Er worden twee hoofdproblemen geschetst:
1. Waterhuishouding: Hogere waterstanden (-0.20 m N.A.P. of hoger) zouden Amsterdam dwingen haar sluizen te sluiten, waardoor de stad effectief een polder wordt die kunstmatig moet worden bemaald (bij Zeeburg). Dit verstoort de natuurlijke verversing van de grachten.
2. Nautische veiligheid: De geplande toename van spuistromen (waterlozing) in het Noordzeekanaal maakt de navigatie voor grote zeeschepen gevaarlijk. Vooral bij de Hembrug en de sluizen (Noordersluis) zorgt de stroming ervoor dat schepen "uit hun roer lopen" of moeilijk manoeuvreerbaar zijn tijdens het wachten.

De tekst benadrukt dat deze ontwikkelingen de miljoeneninvesteringen in de haven (zoals de nieuwe Rijnverbinding) tenietdoen en de reputatie van Amsterdam als wereldhaven ernstig schaden. Het document moet geplaatst worden in de periode dat de Zuiderzeewerken (na de wet van 1918) volop in uitvoering of planning waren. Er bestond een voortdurende spanning tussen de nationale belangen (waterveiligheid en landaanwinning door de Dienst der Zuiderzeewerken) en de lokale economische belangen van Amsterdam als havenstad.

De genoemde "Hembrug" en "Velserbrug" waren beruchte knelpunten voor de scheepvaart vanwege hun nauwe doorgangen. De referentie naar de "nieuwe Rynverbinding" (het latere Amsterdam-Rijnkanaal, geopend in 1952 maar reeds lang gepland) en de "Noordersluis" (geopend in 1929) duidt op een periode waarin Amsterdam hard vocht om haar bereikbaarheid voor steeds grotere zeeschepen te waarborgen. De initialen "MH" verwijzen waarschijnlijk naar de rapporteur of de voorzitter van de betreffende commissie.