Notulen of verslag van een commissievergadering. -3-

den laatsten stand der plannen van dien Dienst.

De VOORZITTER dankt den Secretaris voor diens inleiding. Het ligt in zyn bedoeling, den Dienst der Zuiderzeewerken uit te noodigen, in de volgende vergadering der commissie een overzicht van het geheele vraagstuk te doen geven.

Spreker wyst erop, dat enkele wenschen betreffende de organisatie van het ontwerpbureau der Zuiderzeewerken, en wel betreffende de vereischte stedebouwkundige leiding, door den Regeeringscommissaris ter kennis zyn gebracht van den Secretaris-Generaal van het Departement van Waterstaat; hoewel de Secretaris-Generaal antwoordde, dat by den aanleg van de Zuidelyke polders meer dan tot nu toe zou zyn te letten op de voorzieningen in velerlei belangen, welke met de goede bewoonbaarheid van het geheele gewest verband houden, deed hy over de daarvoor vereischte organisatie geen mededeelingen. Wellicht zal er gelegenheid zyn, op dit punt terug te komen, wanneer men by het uitwerken der plannen omtrent de Amsterdamsche belangen met onze commissie voeling houdt.

Spreker opent nu de gelegenheid tot het houden van algemeene beschouwingen.

De heer DE GRAAF wyst op de noodzakelykheid, ten spoedigste contact te zoeken met den Dienst der Zuiderzeewerken, omtrent welks plannen tot nu toe heel weinig bekend is. Noodig is ook een regelmatig en blyvend contact, zoodat wy op de hoogte blyven en zeker zyn, geen vrome wenschen uit te spreken, doch vervulbare realiteiten.

Het betreft hier een werk, waarin de waterstaats-ingenieur een dienende functie heeft; de harmonie te vinden tusschen alle belangen, welke behartigd moeten worden, vraagt een scheppende synthetische visie en dat wil zeggen, dat wy hier staan voor een groot stedebouwkundig vraagstuk. Spreker acht het noodig, om in het te openen overleg de aandacht te vestigen op de groote beteekenis van het scheppen eener geheel nieuwe landstreek in het hart van ons land. Dit vraagt niet zoo zeer een afzonderlyk stedebouwkundig bureau boven den Waterstaat, dan wel een goede stedebouwkundige leiding by den Waterstaat zelf; ten aanzien van het nut van zulk een opzet kan spreker uit ervaring spreken.

De heer BIEMOND wyst op de groote veranderingen, die zullen optreden in de waterhuishouding van de omgeving van Amsterdam; de primaire technische grondslagen van den bouw der stad, waarvan men zich gewoonlyk nauwelyks rekenschap geeft, worden daardoor geraakt.

De Yboezem, thans reeds belast met het stadswater, het water van Amstelland, dat van Waterland, een deel van Schermerboezem en een deel van Rynlands water, krygt in de toekomst In dit document wordt verslag gedaan van een discussie over de bestuurlijke en technische inrichting van de nieuwe Zuiderzeepolders (de 'Zuidelyke polders'). Centraal staat de vraag hoe de 'stedebouwkundige leiding' vormgegeven moet worden. Er is een spanningsveld zichtbaar tussen de puur waterbouwkundige benadering van de ingenieurs van Waterstaat en de bredere maatschappelijke en planologische belangen (de 'bewoonbaarheid').

De heer De Graaf pleit voor een 'scheppende synthetische visie' en benadrukt dat het ontwerpen van een geheel nieuwe landstreek meer is dan alleen een technische opgave. De heer Biemond (waarschijnlijk Cornelis Biemond, destijds directeur van de Amsterdamse Waterleidingen) waarschuwt voor de ingrijpende gevolgen voor de Amsterdamse waterhuishouding en de stabiliteit van de stad door de veranderende boezempeilen. De Zuiderzeewerken vormden een decennialang project. In de periode waarin dit verslag geschreven is, verschoof de aandacht van de primair landbouwkundige inrichting (zoals bij de Wieringermeer) naar de complexere inrichting van de Flevopolders, waarbij ook rekening gehouden moest worden met de nabijheid van de Randstad.

De discussie over een 'stedebouwkundig bureau' versus leiding binnen de bestaande Waterstaat-structuur weerspiegelt de opkomst van de planologie als zelfstandige discipline in Nederland. Het document toont aan hoe Amsterdamse beleidsmakers probeerden invloed uit te oefenen op de rijksplannen voor de Zuiderzee, omdat deze directe gevolgen hadden voor de veiligheid en uitbreidingsmogelijkheden van de stad. Biemond (De heer) De Graaf (De heer)