Administratief conceptformulier (doorslag of stencil). Ongedateerd (periode 1941-1943). [Getypt:]

C O N C E P T

Uitgegaan:

No. 4774/ A W.v.S.Z.

Ingekomen typekamer:

Mededeeling aan den Joodschen Raad
Amsterdam, Afd. ................................................................

Naam arbeider:
Geboren:
Adres:

Object:

d.d. kamp verlaten

wegens niet op het werk verschenen

d.d.
par. Ambt.

Datum typekamer: Dit document is een blanco conceptformulier dat werd gebruikt voor de administratieve communicatie tussen de instanties die toezagen op de Joodse dwangarbeid en de Joodsche Raad voor Amsterdam.

De afkorting W.v.S.Z. staat voor Werkverruiming van Sociale Zaken. Voor de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen begonnen, werden veel Joodse mannen in Nederland tewerkgesteld in werkkampen van de Rijksdienst voor de Werkverruiming (bijvoorbeeld voor ontginning of wegenbouw).

Het formulier is specifiek bedoeld om melding te maken van twee situaties:
1. Het verlaten van een kamp door een arbeider.
2. Het niet verschijnen op het werk.

De rode diagonale streep door het document is een archivistisch kenmerk dat vaak aangeeft dat het concept is afgehandeld, is overgenomen in een definitief register, of dat de betreffende persoon inmiddels is 'afgevoerd' (gedeporteerd). Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde de Joodsche Raad een gedwongen bemiddelende rol tussen de Duitse bezetter en de Joodse gemeenschap. Een van de taken was de administratie rondom de tewerkstelling. Wanneer een Joodse man uit een werkkamp vluchtte of niet op zijn werk verscheen, werd dit door de kamp- of werkinstanties direct gemeld.

Dergelijke meldingen hadden vaak fatale gevolgen: "ongeoorloofde afwezigheid" werd door de bezetter beschouwd als sabotage of een poging tot onderduiken, wat doorgaans leidde tot onmiddellijke arrestatie en transport naar kamp Westerbork met de status van 'strafgeval', gevolgd door deportatie naar de concentratie- en vernietigingskampen in het Oosten. S.Z.