Politierapport / Proces-verbaal van onderzoek (betreffende economische delicten). [Header linksboven]
№ 46a/425/1 M. 1942 2/h

[Datum midden]
3 Juni 1942

[Onderwerp links]
N.V. Krasnapolsky
Amsterdam
Hotel-Restaurant
Verkoop gerookte aal en paling

[Header rechtsboven]
C 12297 725
Distr. 18
Controleur
J. Hoogland 547

[Referentieregel handgeschreven]
—— A 84458 van 2-9-42.

[Body tekst]
Naar aanleiding van een „tip”, doorgegeven door D.L. 18.
is door ondergetekende een onderzoek ingesteld naar de verkoop van gerookte aal
en paling in bovengenoemde inrichting, en naar
de herkomst en de prijzen van deze gerookte aal en
paling.

Hierbij is gebleken dat de bovengenoemde
firma (Hotel-Restaurant) aal en paling, als gerookte aal
en paling heeft betrokken van onderstaande firma’s:
N.V. Busman’s Melkhandel te Amst. „Nieuwmarkt 2”,
en H. Scholte, Warmoesstraat 167 te Amsterdam.

Volgens de afleverings- en facturen is betrokken:
H. Scholte — 56 ponden van f 1.55 t.w. gerookte paling
N.V. Busman 23,5 kg v. f 1.- [?] gerookte paling
in de tijdvakken van resp. 1 Mei tot en met 30 Mei en 5
Mei tot 16 Juni 1942.

Een onderzoek is ingesteld tegen de verkopers, resp. leveranciers
prijzen. De firma’s hebben reeds langere tijd regel-
matig aan deze inrichting geleverd en in dit geval
is de verhouding – kleinhandel – consument,
zoodat geenerlei reden aanwezig is op te treden,
terwijl van de levering dat bij Krasnapolsky regelmatig
gerookte aal en paling binnenkwam, verder geen sprake is.

[Voetnoten/Afwikkeling]
Aangebracht aan het
: Marktwezen
Amsterdam.

Gezien
22-7-42
de Hoofdrechercheur
[handtekening J. Hoogland] 547 * Aanleiding: Het onderzoek werd gestart naar aanleiding van een "tip" (een aangifte of denunciatie) binnengekomen bij de recherche (District 18).
* Inhoud: Het document beschrijft een controle op de inkoop en verkoop van gerookte aal en paling door het beroemde hotel-restaurant Krasnapolsky op de Dam in Amsterdam. Tijdens de oorlogsjaren waren dit soort luxe artikelen onderhevig aan strenge prijsbeheersing en distributieregels.
* Resultaat van het onderzoek: De controleur stelt vast dat de vis is ingekocht bij reguliere Amsterdamse leveranciers (Nieuwmarkt en Warmoesstraat) tegen prijzen van circa f 1,55 per pond.
* Conclusie: De rechercheur ziet geen reden tot vervolging of verdere actie ("geenerlei reden aanwezig is op te treden"). Hij beschouwt de transacties als normale leveringen tussen kleinhandel en consument binnen de destijds geldende kaders, ondanks de ingekomen tip. De zaak lijkt hiermee afgedaan, getuige de stempel "Gezien" van 22 juli 1942. Dit document biedt een inkijkje in de economische opsporing in bezet Nederland (1942). Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er een groot tekort aan voedsel en goederen, wat leidde tot een bloeiende zwarte handel en prijsopdrijving. Om dit te beheersen, voerde de bezetter (en het Nederlandse politieapparaat onder hun toezicht) strenge controles uit via instanties zoals het Marktwezen en de Prijsbeheersing.

Opvallend is het gebruik van het woord "tip". Denunciatie (verraad) was tijdens de bezetting een veelvoorkomend verschijnsel, waarbij burgers elkaar of bedrijven aangaven bij de autoriteiten wegens vermeende illegale praktijken. In dit specifieke geval leidde de tip niet tot een strafzaak, maar het laat zien hoe zelfs een gerenommeerd instituut als Krasnapolsky onder het vergrootglas lag van de economische recherche.