Politierapport (typegeschreven met handgeschreven kanttekeningen). 12 augustus 1942. [Getypte tekst]

№ 77/55/1 M. 1942 14/8 R A P P O R T.

Hedenmorgen omstreeks 7 uur, werd er door een agent van politie genaamd Struik en dienstdoende aan bureau 24 (Hoofdbureau) geïnformeerd of er in de loop van de nacht omstreeks 2,30 uur een vrachtauto beladen met spercieboonen op de C.M. aangekomen was. Zoo niet, dan wist hij wel waar deze wagen gelost was. Daarna ben ik rapporteur met voornoemde agent mede gegaan en heeft hij mij het pakhuis aangewezen waar de spercieboonen gelost waren. In een pakhuis gelegen achter perceel Marnixstraat 204 en in huur van de firma Zuiderhoudt stonden een partij spercieboonen. In afwachting der C.C.C.D. heb ik deze post bewaakt. Omstreeks 9,30 uur v.m. verscheen een der Firmanten.

Desgevraagd gaf hij mij op genaamd te zijn, Janus Gerardus Deets, oud 29 jaar, koopman wonende Van Beetselaarstraat 78 alhier en verklaarde als volgt: "De partij spercieboonen die in mijn pakhuis staan zijn van L van Smeerdijk. Deze partij boonen zijn er hedennacht zonder mijn medeweten in geplaatst. De chauffeur van van Smeerdijk genaamd Dolf, heeft een sleutel van mijn pakhuis. Deze sleutel heb ik hem gegeven omdat ik regelmatig handel van Smeerdijk ontvang en deze handel wordt dan door Dolf thuis bezorgd."

Omstreeks 10 uur verscheen een auto met groente van L van Smeerdijk voor voornoemd pakhuis. Deze handel was bestemd voor Zuiderhoudt. Tevens zou de chauffeur genaamd Rudolf Brouwer, oud 37 jaar en wonende Schaickletenstraat 3.11 alhier, voornoemde partij spercieboonen medenemen naar de Centrale Markt. Hij verklaarde mij als volgt: "Hedennacht omstreeks 2,30 uur, kwam een auto beladen met spercieboonen, 64 zak (1280 KG) afkomstig van Oudenbosch bij mij aan huis. Deze boonen waren bestemd voor mijn patroon L van Smeerdijk. Aangezien wij s,nachts niet op het terrein der Centrale Markt toegelaten worden, heb ik, daar de auto zoo spoedig mogelijk terug moest, voornoemde spercieboonen voorloopig in het pakhuis van Zuiderhoudt (Marnixstraat 204 achterzijde opgeslagen. Het was mijn bedoeling voornoemde partij boonen voor markttijd naar de C.M. over te halen, doch daar mijn auto defect was is er niets van gekomen."

De partij Spercieboonen zijn door mij voorloopig in beslag genomen en gedeponeerd bij de Ned: Veiling alhier.
Omstreeks 11,15 uur heb ik aan de C.C.C.D. ambtenaar Schinkel deze zaak over gedragen. Schinkel zal een nader onderzoek instellen.

Amsterdam 12 Augustus 1942
controleur
(getekend) J.P.N. Boon
(J.P.N. Boon)

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.

[Handgeschreven notities]

(Linksonder in rood en blauw/zwart)
In
h. Boon
Wilt U contr. Boon doen informeeren wie of h. Schinkel is. Hij C.C.C.D. onbekend.
Schinkel is bij T. Carels p ... (onleesbaar)

(Rechtsonder in blauw/zwart)
44605
afwachten rapport CCCD.
nog geen rapport ontv. 28/8 '42.
Informeer bij CCCD 1-9-42

--- Dit rapport beschrijft een incident waarbij de Amsterdamse politie en het Marktwezen een illegale of onreglementaire opslag van groenten ontdekten.

• De verdenking: Een vrachtwagen loste midden in de nacht (02:30 uur) 64 zakken sperziebonen (totaal 1280 kg) in een privépakhuis aan de Marnixstraat, in plaats van deze direct naar de Centrale Markt te brengen. Tijdens de bezetting was dit zeer verdacht vanwege de strenge distributieregels en de angst voor de 'zwarte handel'.
• Het verweer: De betrokkenen (Deets en Brouwer) claimen dat het om een logistieke noodoplossing ging. De markt was 's nachts gesloten, de vrachtwagen moest snel terug naar Oudenbosch, en de vervolgauto die de bonen naar de markt had moeten brengen was defect.
• Maatregelen: Ondanks de uitleg werden de bonen direct in beslag genomen en naar de Nederlandse Veiling gebracht. De zaak werd overgedragen aan de Crisis Controle Dienst (C.C.C.D.), de instantie die toezag op de naleving van de distributiewetten.
• Bureaucratie: De handgeschreven notities tonen de administratieve afwikkeling. Opvallend is dat de identiteit van de C.C.C.D.-ambtenaar Schinkel in twijfel wordt getrokken ("Hij C.C.C.D. onbekend"), wat kan wijzen op een fout in de administratie of een mogelijk onbevoegd persoon.

--- Dit document stamt uit augustus 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er een groeiend tekort aan voedsel en waren bijna alle goederen 'op de bon' (gerantsoeneerd).

• Crisis Controle Dienst (C.C.C.D.): Deze dienst was cruciaal voor de bezetter en de Nederlandse overheid om de voedselvoorziening te beheersen. Handel buiten de officiële kanalen (zoals de Centrale Markt) werd streng bestraft als zwarte handel.
• De Centrale Markt: Dit was het hart van de Amsterdamse voedseldistributie. Alle grote partijen groenten moesten hierlangs om eerlijke prijzen en distributie te waarborgen.
• Locatie: De Marnixstraat ligt aan de rand van de Jordaan, een gebied dat destijds veel pakhuizen kende en waar veel kleinschalige handel plaatsvond. De nabijheid van de Centrale Markt (aan de Jan van Galenstraat) maakte het een logische plek voor (illegale) overslag.